???????? ???????????? ?????????? ???????? ???????? ????????????
خانه / آداب و رسوم / گفتگوهنری؛سازنده میل های باستانی : این روزها خیلی چیزها عوض شده …خیلی

گفتگوهنری؛سازنده میل های باستانی : این روزها خیلی چیزها عوض شده …خیلی

فضای داخلی کارگاه

میل ابزاری ورزشی است و شکل آن تداعی کننده گرز بوده و قدمتش به دوره های کهن می رسد.در تاریخ کهن باستان و ریشه های این ورزش، ورزش زورخانه ای از ریاضت های اهل فتوت بود چنین بود که ابزاری شبیه میل برای ورزیده ساختن خود استفاده کردند. به نظر می رسد در بدو پیدایش احتمالا شبیه گرز و از چوب و آهن ساخته شد تا برای پرورش بدن و مهارت در گرزکوبی به کار رود. تومار افسانه پوریای ولی و گل کشتی میرنجات که هر دو به دوران صفویه باز می گردد؛ از میل زورخانه به شکل امروز نام برده است. میل داراى وزن هاى مختلفى است و هر میل از ۱ تا ۱۵ وزن دارد. میل سنگین در مسابقات جفت ۳۰ کیلوگرم است. صنعنت_ هنر ساخت ادوات زورخانه ای نیز مانند بسیاری هنر های تاریخی ایران زمین می رود تا از یاد ها فراموش شده یا به شکلی صنعتی فوت کوزه گری و فلسفه وجودی اش را از دست بدهد. گفتگو با علی شهیدیان . پیشکسوت زنگی زورخانه و مربی که خود صنعت گر این ابزار زیباست مارا به تاریخ و سالهایی برد که جوانترها چیزی از آن نشنیده و به خاطر ندارند. با لحجه تهرانی قدیم از ابتکار عملش در ساخت می گوید و از جاهل های محل و خاطرات پهلوانها.

او که ۶۶سال دارد از نوجوانی دست در دست پدر پای در ورزشگاه دخانیات تهران گذارده  و تا امروز چرخیده و ساخته و تربیت کرده است.

  • استاد شهیدیان می گوید: پدرم ثبت نامم کرد رشته ژیمناستیک. ۸ سال کار کردم بعد از اون هم وارد رشته کشتی شدم، زمان آقای سلطانی نژاد بود. اما صدای ضرب زورخونه که می اومد انقدر دلنواز بود که مارو کشید تو زورخونه . از ۱۵ سالگی تا الان تو زورخونه موندگار شدم . تو باشگاه هم حدود ۵۰ شاگردهم داریم چون باشگاه دخانیات آکادمی است و تربیت می کنه . هیچ باشگاهی اندازه ما میل باز نداره ما ۱۲ میل باز خوب درست کردیم . چرخنده پرتعداد تربیت کردیم .
  • چرا میل ساز شدین چی شد که تصمیم گرفتین ساخت ادوات زورخانه رو به عنوان شغل انتخاب کنید؟
  • چی شد که میل باز شدم . بالای خونمون یک آقایی خراطی داشت پایه های مبل وصندلی می ساخت. خراطی را اونجا یاد گرفتم اما وقتی می خواستم مستقل بشم برای اینکه رقیب اوستای خودم نباشم رفتم تو کار میل سازی.
  • فوت میل سازیه چیه آیا مثل ظاهرش کار ساده ایست یا نه پیچیدگی هایی هم دارد؟
  • خراطی میل، کار خیلی سخت و تخصصی است. پیچیدگی های خاصی داره. مثلا قدیمها میل ها کوتاه و سنگین بودند. من یک تغییراتی درشکل میل دادم و ابداعی کردم که شمایل میل عوض شد. خیلی هم استقبال کردند.
  • چی شد که فکر کردین  باید تغییری در روند ساخت و استفاده یک ابزار ورزشی تاریخی ایجاد شود؟
  • –          ۳۵ سال است که مربی دخانیات هستم. چند دوره قهرمان چرخ و میل بازی کشور بودم. الان هم پسرم قهرمان میل است. میل رو می شناختم و می دونستم باید چه شکلی ساخته بشه که خوش دست تر باشه . اومدم وزن میل را در قدش تقسیم کردم و میل کشیده تر شد . در عین بلندی وزن همان است اما میل خوش دسته و نمی افته روی آدم . استقبال زیادی شد و دیگران هم که میل می ساختند اومدند این کار را انجام دادند.
  • پس استقبال شد و همه گیر؟
  • الان تمام قهرمان های کشور مشتری خودم هستند یا حضوری میان یا می سازم و برایشان پست می کنم.
  • ساخت میل از کجا شروع می شود؟ انتخاب چوب؟ چه چوبی؟
  •  خب اول درخت مناسبش باید پیدا بشه هر چوبی هم نمی شود استفاده کنی، قدیم از چوب سنگین مثل توت و گردو استفاده می شد یا چنار. در عین کوتاهی سنگین می شد میل . میل پهلوون یزدی را دیده بودم تو موزه، اون آدم با قد ۲ متر و ۲۰ سانت و ۱۸۵ کیلو وزن که پهلوون باشی ناصرالدین میرزا بود شش دوره هم پهلوون شده بود، میل کوتاه داشت و توش سرب پر کرده بودن . میلهاش هر کدوم ۸۰  کیلو بود، میل ۸۰ را هیچ کسی نمی تواند دست بگیرد. حتا دوتا ۴۰ کیلو هم کار هر کسی نیست .

ما از چوب سبک تر استفاده کردیم چون مردم دیگه زور قدیم رو ندارن . چوب سبک رو قواره دار ساختیم . من بیشتر از چوب تبریزی استفاده می کنم و کاج و صنوبر که مناسب ترین چوب هستند.( و استاد برای درک درست و عینی ماجرا میل هایی با چوب های متفاوت را به ما نشان داد که سنگینی و سبکی را کاملا درک کردیم ).  معمولا می ریم دور و اطراف کرج و زنجان می گردیم خونه قدیمی هایی که سقف تیر چوبی دارن و می خوان خراب کنند؛ چوبهاش رو برای خراطی میل می خریم . این چوبها که از کار درومدن  و مثلا پنجاه سال تو کار بودن ترکشون رو خوردن.  ما با دستگاه ترکش رو می گیریم چون چوب همیشه فقط یک ترک می خوره و بعد اصلاح و ساخت میل دیگه تو زورخونه ترک نمی خوره .

  • چه جالب پس بعضی  میلها خاطرات دور و دراز و انرژی های متفاوتی دارند؟
  • در واقع تیرها داستان های خودشان را دارند سالها در یک سقفی بودند وقصه ها شنیدند و سرنوشت ها دیدند بعد میان می روند در زورخونه روی دوش یک ورزشکار تازه کار یا یک پهلوان پیر …

مثلا تیر چوبی سقف یک مسجد قدیمی که وقف هم بود، اومد دست من افتاد و قسمت بود ازش میل بسازم بره زورخونه که مسجد دوم است و یکسره باهاش صلوات می فرستند و دعا می کنند.

میل ها که ساخته می شوند رویشان با چرم، نگین، نقاشی، تزیینات می کنم . هر میلی دوسه روز کار می بره کارها هم باهم فرق می کنه.

  • در کل کشور چند نفر در خراطی و ساخت سنتی میل را انجام می دهند؟
  • در کل کشور تعداد سازندگان میل زیاد نیست بیشتر در حال صنعتی کاری هستند و مثل قدیمی ها برای عشق کار نمی کنند براشون شغله و به همین دلیله که پول جای عشق سوار کار میشه اون انرژی و صفا را نداره . میل هایی که می دن بازار می سازه بعد یک مدت کار کردن ترک می خوره. حجم بالا پایین میل که تغییر بی حساب داشته باشه میل پرتاب خوبی نداره

میل بازی و میل ورزش تفاوت داره، میل بازی دسته های بلند تری داره و انتهای اون تخم مرغی است و چوب سبک تری کار میشه.

در و دیوار کارگاه شما باعکس های قدیمی و زیبایی تزئیین شده داستان این آدمها چیه ؟

  • قدیمها اگر پهلوون بنامی بودی، وارد کافه که می شدی ، موزیکشون رو قطع می کردن یک مارش خاصی بود اون رو می زدن مخصوص جاهل ها بود. همه هم توجهشون جلب می شدکی بود براش مارش زدند . به جای اون زنگی که در زورخونه برای پهلوون می زدند تو کافه این مارش رو می زدند. این آدمها بزرگون اون دوره اند. هرکدومشون کسی بودن.

شخصیت گردن کلفت مردمی که وارد می شد مارش می زدند مثلاجواد هشت و چهار از بزرگای محله “عباسی” بود که کشتی هم می گرفت کل اسمال قربانی، تو ۶۰ سالگی یک ذره گوشت و چربی اضافه نداشت اینا مال سنگ است .

خیلی های دیگه هم بودن حالا دیگه کسی اینا رو نمی شناسه مگه قدیمی ها … حالا این روزها خیلی چیزها عوض شده …خیلی

گفتگو : فریبا کلاهی
عکس : پوپک خواجه امیری

درباره ی فریبا کلاهی

روزنامه نگار و مدیر مسئول پایگاه خبری آیین باور

مطلب پیشنهادی

سند توسعه ملی و آمایش البرز تدوین شد

نماینده عالی دولت در استان البرزدر جلسه شورای برنامه ریزی و توسعه استان که روز …

سهام عدالتی‌ها ! برای سجام به دفاتر پیشخوان دولت نروید

ثبت نام در سامانه سجام نیازی به مراجعه به دفاتر پیشخوان دولت ندارد. شهروندان می …

سفرهای نوروزی در انتظار مجوز ستاد مقابله با کرونا

آیین باور -مدیرکل میراث فرهنگی و گردشگری البرز اعلام کرد: «در صورت صدور مجوز ستاد …

دیدگاهتان را بنویسید