خانه / آداب و رسوم / ورود نان بلکی به ایران و خاطرات ساندویچ های قدیمی

ورود نان بلکی به ایران و خاطرات ساندویچ های قدیمی

آیین باور – نان به عنوان اصلی ترین غذای مصرفی ویکی از قدیمی ترین غذاهایی است که بشر آنرا تهیه نموده است و تاریخچه آن به اواخر عصر حجر(کارشناسان با اختلاف بین ۳۵۰۰تا۵۰۰۰سال قبل می دانند) بر می گردد.

ورود نان بلکی به تهران باید در واپسین سال های سلطنت رضا شاه باشد. بزرگ علوی در نوشته هایش در سخن از گیاهخواری صادق هدایت(متوفی سال ۱۳۳۰) از نان بلکی یاد کرده است که حکایت از ناآشنایی وی دارد و از این مطلب معلوم می شود؛نخست آنکه این نان در آن زمان تازه در تهران معمول شده بود و مردم نمی شناختند،و دیگر اینکه اروپایی نبود،(هنوز هم در امریکا و اروپا این نان معمول نیست) چون هدایت در اروپا هم زندگی کرده بود.
این مختصر در نظر دارد پیشینه آشنایی تهرانیان را با نان بولکی و یا بلکی(عامه بروکی و گاه سفید هم می گویند)بیان کند.

نان حجیمی که تا حدودی موجب آشنا شدن و جا افتادن غذای فرنگی«ساندویج»هم میان تهرانی ها و ایرانیان شد،و از آنجاییکه این نان در نوع خود جزو نخستین ها بشمار می رود،با ترشمزگی دلپذیرش برای بچه های دهه های سی و چهل پایتخت که هنوز پای نان های حجیم امروزی (باگت و انواع آن) به سفره سرپایی مردم باز نشده بود خاطره برانگیز است.
هرچندآن سال ها ساندویچ فروش ها کالباس و گوجه و خیار شور و … را در همین بلکی ها جا می دادند و از مشتریان پذیرایی می کردند ولی بقال ها نیز از قافله عقب نبودند و اغلب بعکس «سوپر مارکت»دارهای امروزی با حوصله با مالیدن کمی کره و یا خامه درون این نان گوشتی و افزودن مربای بالنگ بدان به بهای چند ریال نهار بسیاری از دانش آموزان را فراهم می آوردند.
خاطره دیگری که این نوع نان از گذشته زنده می کند .تامین غذای تماشاگران سینما بود که وسط سانس آپاراتچی پخش فیلم را متوقف می کرد و «آنتراکت»می داد،و در این زمان ساندویج فروش سیار داخل سینما در حالی که طبقی چوبی مملو از ساندویچ و تخمه و… را با بند به گردن آویخته و در جلوی شکم خود نگهداشته بود، در میان صندلی تماشاگران می چرخید و با صدای بلند می گفت؛ آی ساندویچ،تخمه و…و به کسب و کار خود می پرداخت، مردم چیزی می خریدند ، فیلمشان را می دیدند و هم شام و نهارشان را حین نمایش فیلم خورده بودند(البته خوابشان راهم می کردند .چون با یک بلیت می شد صبح تا شب در سالن نمایش ماند).ساندویچ های کالباس و تخم مرغ و … همه از نان بلکی بود.

صادق هدایت در جوانی گیاهخوار شد و کتابی در فواید گیاهخواری نیز نوشت. او تا پایان عمر گیاهخوار باقیماند.بزرگ علوی در این باره می نویسد: «یک بار دیدم که در کافه لاله زار یک نان گوشتی را که به زبان روسی بولکی می گفتند، به این قصد که لای آن شیرینی است، گاز زد و ناگهان چشمهایش سرخ شد، عرق به پیشانیش نشست و داشت قی می کرد که دستمالی از جیبش بیرون آورد و لقمه نجویده را در آن تف کرد»
نکته قابل تامل اینکه اعتمادالسلطنه در «المآثر و الآثار»موسم سلطنت ناصرالدین شاه در دو جا از نان و شیرینی فرنگی یاد کرده است،اما سخنی از شکل و قیافه آن نانها و یا بلکی در میان نیست:
«شیوع انواع نانهای فرنگی ،که خبازان مسلمین می پزند و می فروشند.»
و «رواج انواع نانهای شیرین،که عمود ماده آن بادام است و قند و نانهای بسکویدbiscuit که بادام ندارد و اقسام آچار ها و قرصها و الوان مرباها.
این نانها و شربتها و غیرها که بیشتر به ایران تازه آمده و بعضی به بازار تازه رفته است فردی نصب العین دارد مشتمل بر هفتاد و اند قلم است.»
برادران ابهریان از پیشگامان صنف خبازان تهران اند که دست به تهیه نان بلکی زده اند از اتفاق حسین اسماعیلی ابهریان از دوستان بسیا رعزیز و گرانقدر نگارنده از اعضای این دودمان وقتی شنید که بدنبال پیشینه این نان می گردم و چون همیشه سابقه مکتوبی هم در میان نیست با مشاوره و کمک پیشکسوتان این صنف زحمتکش مطلب پایین را در اینباب از راه لطف فراهم و مرحمت فرمودند:

« نان بلکی (نان سفید) یکی از انواع نان های وارداتی چند سال قبل از شهریور ۲۰ به ایران بود که فن پخت آن برای اولین بار توسط مهاجری به نام حاج رحیم از طریق شوروی سابق به کشور وارد گشت و در خیابان سوم اسفند سابق شروع به تولید شد.پس از آن توسط یکی از ارامنه به نام پتروس در سال ۱۳۱۵ در انتهای خیابان منوچهری روبروی سفارت انگلستان انواع نان های بلکی نان بزرگ،سیاه سبوس دار تولید گشت.در سال ۱۳۱۸ کارگاه تولید نان سفید توسط یکی از ارامنه به نام نیکول در خیابان حافظ،محل پل فعلی حافظ دایر شد.پس از شهریور ۲۰ در خیابان جمهوری فعلی روبروی ساختمان شرکت نفت سابق محل تولید دیگری توسط برادران ابهریان احداث گردید.
در سال ۱۳۳۵شمار تولیدکنندگان نان بلکی به رقم ۱۰ رسید.
در خیابان فلسطین نبش جمهوری،خیابان حشمت الدوله سابق،خیابان ولی عصرنرسیده به طالقانی،محل فعلی قنادی فلور از جمله تولید کنندگان نان های حجیم آن زمان بودند.
این نان باعث به وجود آمدن حرفه دیگری به نام ساندویچ فروشی شد که انقلابی در صنعت غذایی ایجاد نمود.

درباره‌ی فریبا کلاهی

روزنامه نگار و مدیر مسئول پایگاه خبری آیین باور

همچنین ببینید

خدمات اجتماعی زندگی خوب در استان سیستان و بلوچستان

خدمات اجتماعی زندگی خوب در استان سیستان و بلوچستان/ عکاس مریم هاشمی امدادگران اجتماعی زندگی …

رسیدگی به پرونده شهدای سلامت روی دور کُند/حتی یک شهید سلامت به بنیاد شهید معرفی نشده است

آیین باور به نقل از خراستان : اگرچه بنا به اعلام مسئولان بنیاد شهید استان …

مِهر خیّر،بانی مرمت امامزاده قهار ورده شد

مرمت گنبد بنای ثبتی امامزاده عبدالقهار روستای ورده با همت یک خیر محلی آغاز شد …

دیدگاهتان را بنویسید