???????? ???????????? ?????????? ???????? ???????? ????????????
خانه / آداب و رسوم / 40 روز به نوروز…

40 روز به نوروز…

آیین باور – امروز 19 بهمن ماه 40 روزمانده به نوروز است . در هفته 48 از 52 به سر می بریم و 325 روز از سال را ورق زدیم . به همین سادگی عمرمان می گذرد و بی آنکه فرصت شنیدن و دیدن زیبایی های زندگی را به خودمان بدهیم وارد سالی دیگر و دفتری دیگر می شویم.

می دانیم که روزآخرچله بزرگ یعنی 10 بهمن ، “سده” نام دارد که بابرپایی آتش و فریاد”سده سده پنجاه به نوروز” شروع چله کوچک را اعلام می کردند. این دوبرادر ( چله بزرگ و کوچک ) در هشت روز با دیگر و در کنار همدیگر هستند که آن ۸ روز را « چار چار» می نامند . که به چهار روز آخر چله بزرگ و چهار روز اول چله کوچک گفته می شود. و عقیده بر آن است که در این ۸ روز درختان برای بیدار شدن از خواب زمستانی آماده و مهیا می گردند.

۱۰ روز اول اسفند را اهمن و۱۰روز دوم اسفند را بهمن می گویند و این ۲۰روز ممکن است آنقدر بارندگی باشد که این دوبرادر به دوچله طعنه بزنند ، با توجه به شعری که قدیمی ها می خواندند

(اهمن وبهمن ،آرد کن صدمن ،روغن بیار ده من ،هیزم بکن خرمن عهده همه بامن )

۲۰روز ابتدایی اسفند به نام “اهمن و بهمن “نامگذاری شده اند و ۱۰ روز آخر اسفند ماه ، خود تقسیماتی دارد که ۵روز اول “سیاه بهار” نام گرفته است.

شعری که قدیمی ها در چنین روزی می خواندند:  (سیاه بهار شب ببار و روز بکار ) سبب آن هم ، بارندگی فراوان در این روزها  بوده و زمانی است که کشاورزان مشغول کشت وزراعت بوده اند .

۵روز آخر هم  “سرما پیرزن”  نام دارد.  در این روزها آسمان گاهی ابری گاهی آفتابی ،گاهی همراه با باد واکثر اوقات از آسمان تگرگ می بارد( فارغ از تغییر اقلیم در این سالها ) که قدیمی ها افسانه ای را باور داشتند که برابر آن “گردنبند پیرزن  پاره شده ومهره های آن به زمین می ریزد.”

افسانه ها چه می گویند:

بنابر افسانه ای قدیمی، پیرزن (ننه سرما، دایا)، دو پسر به نام های هَمی و مَمی (اَهمن و بَهمن) داشته است.

پیرزن در ابتدای فصل زمستان و با شروع چله بزرگ، تاج بر سر پسر بزرگش، «اَهمن» گذاشته و او را تشویق می کند تا سرما و یخبندان شدید ایجاد کند.

اَهمن شروع به کار می کند، سرمای شدید ایجاد می کند. مردم را سرما می دهد. کوزه ها می شکند. برف و یخبندان ایجاد می کند و …

از ابتدای زمستان و در دوران چله بزرگ، هر روز هوا سردتر می شود تا زمانی که برادر کوچک (بهمن)، تاج را از اَهمن تحویل بگیرد.

اَهمن به بهمن می گوید:« من پشتم به اسفند گرم بود، خیلی دلی خوش نکردم، تو که پشتت به بهار است و دوام نداری، نمی توانی کاری کنی»

بهمن عصبانی می شود و جنگی بین چله ها درمی گیرد. دو برادر در ایجاد سرما و یخبندان و کولاک، رقابت می کنند. در برف و سرمای جنگ چله ها، زمین «نفس دزده» می کشد.  جنگ چله ها تمام می شود و عمر اَهمن به پایان می رسد.

روز ۴۵ زمستان است و بهمن، تاج را تحویل گرفته است. سرما ادامه دارد تا روز ۵۴ زمستان (قنش سوم) که زمین

«نفس آشکار»  می کشد و برف و یخ آب می شود. عمر بهمن (چله کوچک) نیز به پایان می رسد. پیرزن از ناراحتی نابودی فرزندانش، شروع می کند به رجزخوانی …

هرچه نکرده بهمنه، شرط و بلاغاش با منه

گوساله را تو گوساله دان می کشم، بچه را تو گهواره

پیرزن می گوید حالا که پسرانم نیستند، من که هستم و به خانه های شما سرما می آورم. از خشم و ناراحتی، لحاف خود را تکان می دهد که ناگهان کُنده ای برف می افتد و برف سنگینی در این موقع از سال می بارد. گلوبند خود را پاره کرده و تگرگ می بارد. شروع می کند به جارو کردن که باد می وزد و…. دیگر نفسی برای سرما پیرزن باقی نمی ماند و نمی تواند یخبندان زیادی ایجاد کند،

چرا که زمین «نفس آشکار» کشیده؛ هرچند هوا سرد است و برف می بارد ولی یخ ها آب می شوند و برف و یخی به زمین نمی ماند.

 آفتاب به حوت

بعد از ایام «سرما پیرزن»، هوا به تدریج گرم می شود که به این روزهای پایانی فصل زمستان، «آفتاب به حوت» گویند.

حوت به معنی ماهی، ماه گرما و ماه خبر از بهار است. حوت (ماهی)، دوازدهمین برج فلکی از دایرهالبروج است که آفتاب در اسفند ماه، در این برج دیده می شود. مردم فرمهین بر این باورند که در ایام آفتاب به حوت، حرارت آفتاب، «گُرده ماهی» را در دریا گرم می کند.

بعد از آفتاب به حوت، بادی می وزد که در بین مردم تفرش به «باد بقچه پران» معروف است و نفس های آخر زمستان می باشد.

۵ روز مانده به عید،نوروز خوان ها، نوروزخوانی می کردند و خبر عید و برکت می دادند. مردم در گذشته، به واسطه این تقسیم بندی های فصلی و تغییرات آب و هوایی، شروع بهار و تغییر فصل را تشخیص می دادند.

بخش هایی از منابع : مرحوم یوسف شاه حسینی (پژوهشگر آیین های سنتی)

درباره ی فریبا کلاهی

روزنامه نگار و مدیر مسئول پایگاه خبری آیین باور

مطلب پیشنهادی

صد سال اولش سخته، ۹۹ سالش گذشت

بدین شایستگی جشنی بدین بایستگی روزی ملک را در جهان هر روز جشنی بادو نوروزیبا …

آشنایی باور های ایرانی: با ننه سرما و عمو نوروز

آیین باور _ شخصیت‌های عمونوروز و ننه سرما در روایت‌های کهن و ادبیات شفاهی، نمادی …

جشن سوری ؛جشن گل سرخ، یادآور پاکدامنی سیاوش است

آیین باور_جشن مبارزه با تاریکی و برخی آیین‌های سوری یکی از جشن‌های آتش که در …

پاسخی بگذارید