خانه / صفحه نخست / تعطیلات نوروز ایرانگردی کنیم : ارگ بم

تعطیلات نوروز ایرانگردی کنیم : ارگ بم

ارگ بم بزرگترین سازه خشتی جهان بود که در سال ١٣٨٢ با زلزله شدیدی که تو شهر #کرمان اومد تا حد زیادی تخریب شد و پروژه بازسازی آن هنوز ادامه دارد

شهر بم از قدیمی‌ترین مراکز شهرنشینی در ایران محسوب می‌شود. باید خاطر نشان کرد که تپه تاریخی بیدرون در حدود فاصله ده کیلومتری شمال قرار دارد و تل آتشین نیز در در‌فاصله ۳۰ کیلومتری شرق بم واقع شده‌است که بیانگر این موضوع است که متعلق به‌هزاره دوم تا چهارم قبل میلاد مسیح می‌باشند

شهر بم از شهرهای تاریخی و باستانی کرمان به‌حساب می‌آید، شهرت این شهر تا اندازه ای است که اگر به یک جهانگرد بخواهند عکس تاریخی از ایران را نمایش دهند، قطعا یکی از آن‌ها ارگ بم است. این شهر از لحاظ تاریخی و کشاورزی، شهرت جهانی دارد.

آشنایی با ارگ بم
ارگ بم در‌شمال شرقی شهر بم در کرمان قرار‌دارد. ارگ بم از‌سمت شمال به رودخانه بم وصل است، از‌سمت شرق به‌یخچال قدیمی و قسمتی از بقایای مسجد رسول و باغ‌های دروازه، واز سمت جنوب به پارک تازه ساخت ارگ و قسمتی از محله حافظ آباد وصل شده و از سمت غرب به محله مزار خواجه مراد متصل است. ارگ بم  شهر قدیم و قلعه قریب را شامل می‌شود که مساحت آن حدود ۲۰ هکتار است و مساحت ارگ و قلعه قریب نیز با هم به حدود حدود شش هزار هکتار می‌رسد.

قسمت بالایی نیز شامل ارگ نیشین و فرماندهی نظامی تکمیلی می‌باشد و ساختمان های آن به قلعه روبرو هستند. این ارگان شامل اشکال مختلف معماری مانند دیوار حصار، برج و نوار، دروازه‌های گوناگون، مسجد، بازار، گودال، کاروانسراها، مدرسه، حمام، زورخانه و محله‌های مسکونی با خانه های اشرافی و فقیرنشین، بخش فرمانداری با سربازخانه اصطبل، کارخانه، خانه فرمانده نیروهای قبیله ای و بخش حاکم نیز دارای یک دولت، یک عمارت چهار طبقه و یک برج دیدنی است.

با‌توجه به‌زمان تشکیل ارگ تاریخی بم، اختلاف نظرهایی وجود‌دارد که با دوره هخامنشی یا حتی دوره اشکانی مرتبط است. اما بیشتر ساختمان‌هایی که تحت تاثیر زلزله قرار‌داشتند، به‌دوره تیموری  تا  قاجار مربوط می‌شود . قسمت‌هایی مانند ایوان مساجد با مقیاس و اندازه‌های مختلف آن قدمت قدیمی‌تر (مانند قرن ۴ مربوط‌به سامانیان تا قرن هفتم هجری شمسی در دوره سلجوقی. ( ظاهرا در دوره قاجار ارگ بم بدون اقامت بود، شک و تردید نیز در این زمینه وجود دارد.

در‌مورد زمان شکل‌گیری ارگ تاریخی بم اختلاف نظر وجود دارد. آن را مربوط به دوره هخامنشی و یا حتی مربوط به دوره اشکانی می‌دانند. اما بیشتر بناهایی که تاقبل زلزله برپا بودند به‌دور تیموری تا قاجار  نسبت داده می‌شود. قسمت‌هایی مانند ایوان مساجد با مقیاس و اندازه‌های مختلف آن قدمت قدیمی‌تر(مانند قرن چهارم مربوط به دوره سامانیان تا قرن هفتم هجری در دوره سلجوقیان) را به‌یاد می‌آورد. ظاهرا ارگ بم در دوره قاجار بدون سکونت شد البته  شک و شبهاتی نیز در این مسئله هست.
ارگ بم بزرگترین بنای خشتی در جهان می‌باشد که در‌نزدیکی شهر بم در استان کرمان در جنوب شرقی ایران واقع شده‌است.

تاثیرات زلزله سال ۸۲ بر ارگ بم

در زلزلۀ ۵ دی ۱۳۸۲، ارگ بم کاملا از‌بین رفت. بعد‎‌از رخ دادن زلزله، دستور داده شد بازسازی شود.ارگ بم در فهرست میراث فرهنگی یونسکو به‌ثبت رسیده‌است. این بنای تاریخی در مسیر جادۀ ابریشم قرار گرفته و در  سده ۵ پیش از میلاد مسیح ساخته شده‌است و تا سال ۱۸۵۰ پس از میلاد نیز مورد استفاده بود. دلیل عدم استفاده آن بطور قطعی معلوم نیست.

بازسازی ارگ بم بعد از زلزله :

زلزله سال ۱۳۸۲ تقریبا ۸۰ درصد ارگ بم را ویران کرد. بسیاری از کشورها به‌دلیل اهمیت این میراث فرهنگی برای بازسازی آن به ایران یاری رساندند. ژاپن، فرانسه، ایتالیا از همان ابتدا کمک کردند. کشور ژاپن تقریبا ۳/۱ میلیارد دلار کمک کرد و با ارسال تجهیزات لازم  و ایجاد طرح سه‌ بعدی، پروژه بازسازی ارگ بم بعد از زلزله را پشتیبانی کرد.
وزارت میراث فرهنگی کشور ایتالیا هم با بودجه‌ای ۵۰۰،۰۰۰ یورویی برای بازسازی برج شماره یک که در گوشۀ جنوب غربی دیوار اطراف شهر قرار دارد استفاد شد. پروژه بازسازی ارگ بم با همکاری متخصصین ایرانی و ایتالیایی در سال ۱۳۹۰ به اتمام رسید. کشور فرانسه با تهیه نقشه ارگ بم و بانک جهانی هم با در‌اختیار گذاشتن مبلغ زیادی پول به این پروژه یاری رساندند. پس از‌ زلزله به دلیل تخریب شدید ارگ بم یونسکو آن را در لیست آثار در خطر قرار داد اما پس از بازسازی آن در سال ۱۳۹۲ آن را از فهرست میراث و آثار در خطر خارج کرد.

کل بنا، یک دژ بزرگ است که درمرکز آن، ارگ بم قرار گرفته‌است، اما به علت عظمت و هیبت ارگ که در مرتفع‌ترین بخش مجموعه واقع شده‌است، به کل بنای دژ ارگ بم می‌گویند.

در‌بعضی خانه‌ها حمام خصوصی بوده و در‌کنار بعضی از آنها اصطبل جدا از محل زندگی بوده‌است. تعدادی از خانه‌های ارگ صرف نظر از‌مقاومت ستو‌ن‌ها در ۲ طبقه احداث می‌شدند. مردم ارگ بم شفل هایی از‌قبیل کشاورزی و قالی بافی داشته‌اند. از‌دروازه دوم این ارگ قسمت حاکم نشین ارگ دید دارد که بالای کوه قرار گرفته‌است. مخزن آب و چاه در کنار اصطبل حیوانات قرار‌داشت. در‌اصل آب آشامیدنی محله ارگ از‌چاه‌ موجود در‌حیاط خانه‌هاتامین می‌شده است. یک ورودی داشت که طاق ورودی آن قابل قیاس با قوس‌های دوره ساسانی می‌باشد. دروازه دیگر در ضلع شمالی است که به‌محلی به نام کت کدم معروف است که استفاده چندانی از آن نمی‌شده است و کمی بعد از احداث حصار مسدود گشت.

باید خاطر‌نشان کرد که ارگ بم  یک راه اصلی از بخش جنوبی به‌طرف حاکم نشین داشته و ۲ گذر هم در راستای آن و بخش شرقی و غربی دارد. در قسمت دروازه سوم بناهای فرماندهان نظامی بوده‌است. آسیابی بادی که از زمان قاجار در ارگ بم بوده در‌بخش جنوب غربی قلعه واقع شده‌است. قسمت حاکم‌نشین، دارای ۲ بنای ۴ فصل و خانه حاکم،‌ برج مراقبت مرکزی، ‌حمام،‌ حوض و چاه بوده‌است.
ارگ بم به‌خاطر مسائل مختلفی مانند دارا بودن انواع متعدد بناهای تاریخی و محله‌های مسکونی و نحوه ترکیب و اتصال آن‌ها با‌هم و نحوه قرار گیری بناها روی شیب تپه و خاتمه یافتن تمامی مجموعه در‌آخر عمارت، دارای ارزش‌های زیادی از‌لحاظ معماری و شهر سازی می‌باشد.

مساحت ارگ بم

مساحت این مکان تاریخی حدود ۱۸۰،۰۰۰ متر مربع است که با دیوارهایی به‌اندازه ۶ تا ۷ متر و با طول ۱۸۱۵ متر در برگرفته شده‌است. این ارگ از دو قسمت مجزا تشکیل شده است که هر قسمت ویژگی‌های منحصر به فرد را دارد. حدود ۶۷ برج در این مجموعه باستانی بم وجود ‌دارد.

درباره‌ی فریبا کلاهی

روزنامه نگار و مدیر مسئول پایگاه خبری آیین باور

همچنین ببینید

رئیس کمیسیون محیط زیست شورای کرج: از هدف گذاری ها دور شده ایم

رئیس کمیسیون محیط زیست شورای شهر کرج گفت: پروژه آبخیزداری و کنترل سیلاب حوزه آبریز …

رئیس کمیسیون برنامه و بودجه شورای کرج:مصوبه صدور پروانه ساختمانی زمین قولنامه ای ابطال شد

رئیس کمیسیون برنامه و بودجه، حقوقی و املاک شورای اسلامی شهر کرج از ممنوعیت صدور …

گرافیست پفک، درگذشت

سرژ آواکیان، طراح و گرافیست پیشکسوت سه‌شنبه ۱۸ شهریور در ۸۳ سالگی به دلیل ایست …

دیدگاهتان را بنویسید