خانه / آداب و رسوم / سکه پوراندخت ساسانی، آخرین زنی که در ایران به فرمانروایی رسید

سکه پوراندخت ساسانی، آخرین زنی که در ایران به فرمانروایی رسید

به مناسبت ۸ مارچ روز جهانی زن

آیین باور – پوراندخت یا پوران (بوران به معنی سرخ و گلگون)، شاهنشاه زن ایرانی و سی امین شاهنشاه ساسانی در سال ۶۳۰ میلادی، دختر پرویز که پس از قتل شهربراز و جوانشیر بر تخت سلطنت نشست.

پوران دخت در تاریخ بلعمی

چون پوران‌دخت بپادشاهی بنشست عدل و داد کرد و جور و ستم برگرفت و آن مرد که شهربراز را کشته بود بخواند و بنواخت و او از خراسان بود. نام او سفروح (پوس فرخ). پوران‌دخت او را وزیری بداد و نامه‌ای نوشت به همهٔ سپاهها تا همه بحضرت او گردآمدند و آن نامه بر ایشان بخواند و از آن نسخه نامه به هر شهری نوشتند و اندر آن نامه چنین نوشته بود که این پادشاهی نه بمردی توان داشتن، بلکه بعنایت حق سبحانه و تعالی و به عدل و سیاست پادشاه نگاه توان داشتن و بسپاه دشمن نتوان شکستن مگر بعطا دادن، بسپاه و سپاه نگاه نتوان داشت مگر بداد و عدل و انصاف و چون پادشاه دادگر بود، ملک بتواند، نگاه داشتن اگر مرد بود و اگر زن و من چنان امید دارم که شما عدل و عطا از من ببینید چنانکه از هیچکس ندیده باشید.

بفرمود که هر چه در ولایت، بر مردم از روزگار خسرو پرویز بقایای خراج بمانده بود، همه بیفکندند و آن دفترها بشستند و داد و عدل بگسترانید چنانکه بهیچ روزگار ندیده بودند و آن چوب چلیپا صلیب راستین که از روم آورده بودند و خسرو پرویز باز نداده بود، آن را به ملک (پادشاه) روم بازداد تا او را به پوران‌دخت میل افتاد و رها نکرد (اجازه نداد) که کسی در پادشاهی او بعجم رود (حمله کند) و به روزگار او پیغمبر صلی الله علیه و سلم از دنیا مفارقت کرد و ابوبکر بخلافت بنشست و پوران دخت یکسال و چهار ماه پادشاه بود و آن سقروخ (پوس فرخ) خراسانی وزیر او بود

نگاهی گذرا بر تاریخچه عهد ساسانی

ساسانیان کشور را «ایران‌شهر » میخواندند و بر خلاف اشکانیان که حکومتشان غیر مذهبی و فدرال بود، بنیانی بشدت ملی-مذهبی داشتند. در این حکومت موبدان و روحانیان اگرچه در راس نبودند اما نفوذ بالایی در طبقه حاکم کسب کردند.

زبان رسمی ایران «زبان پارسی میانه» بود و به خط پهلوی نوشته میشد. آثار متعددی از نوشته ها و کتاب های آن دوره امروزه به دست ما رسیده است.

ارتش ایران بسیار منظم و آموزش دیده بود. بجز نیروی دریای کارآمد ساسانیان ارتش فیل‌سوار نیز داشتند. مهمترین دشمن خارجی ساسانیان امپراتوری روم بود. بارها جنگ های هولناک مذهبی بین ایران زرتشتی و روم مسیحی روی می داد که پیروزی به تناوب با طرفین بود.
با اینحال ساسانیان با دو دولت نیرومند دیگر جهان یعنی چین و هندوستان روابطتشان دوستانه بود.

وضعیت زندگی مردم در شهرها کیفیت بالایی نسبت به روستاها داشت. برقراری امنیت راه ها باعث رواج تجارت خارجی نیز شده بود. هنریهای ظریف سنتی ایران نظیر فلزکاری، سفالگری، گچبری، کاشیکاری و سنگ تراشی و نیز موسیقی مقامی از هنرهای آن دوره بشمار می آید.

جشن های نوروز و گاهنبارهای مذهبی و جشن های ماهانه ی ملی از نکات قابل ذکر زندگی اجتماعی ایرانیان آن زمان است. مهم‌ترین سازهای دوره ساسانی چنانکه ابن خردادبه گزارش کرده عبارت بوده‌اند از : عود، نی، چنگ، دف، رباب، سرنا، شیپور، تار و تنبور.

تیسفون، اهواز، گنزک آذربایجان، دستگرد کردستان، ری ، نیشابور، استخر فارس، کرمان، هرموز و مرو از جمله شهرهای مهم دوره ساسانی بودند.

پس از بهرام گور ایران دچار افت اقتصادی و خشکسالی و نیز درگیری با قبایل مهاجم ترک هپتالی در شرق شد.

احداث دانشگاه جندی شاپور و دعوت از دانشمندان هندی، بابلی، یونانی و سریانی به ایران، برای نخستین بار باعث تمرکز علوم مترقی جهان در ایران شد، که بعد از اسلام به دارالحکمه بغداد منتقل شد.

خسروپرویز پس از یک پادشاهی طولانی و پر حادثه سرانجام بهمراه تمام اعضای خانواده‌اش بدست شیرویه کشته شد ، بجای وی دخترانش آزرمیدخت و سپس پوراندخت به نوبت بر تخت شاهی نشستند.

ساسانیان اگرچه دوره‌شان پایان یافت اما تاثیرات دیرپایی در معماری و فرهنگ و سبک حکومت‌گری دوران اسلامی بویژه خلفای عباسی داشتند. نام ایران و بسیاری از مناسبات منطقه‌ای که تا به امروز نزدیک به پنج دهه حکومت ساسانیان است. بسیاری از افسانه ها و روایت های دوره اسلامی نظیر شاهنامه، هزارویکشب، سندباد، نیز از دوره ساسانی به دوران اسلامی رسیده است.

بلعمی، ابوعلی محمد بن محمد. تاریخ بلعمی، ترجمهٔ تاریخ طبری. جلد دوم. تهران: کتابفروشی زوار، ۱۳۶۲

طبری، محمد بن حریر. تاریخ طبری جلد دوِم. تهران: انتشارات اساطیر، ۱۳۶۲

درباره‌ی فریبا کلاهی

روزنامه نگار و مدیر مسئول پایگاه خبری آیین باور

همچنین ببینید

آنچه شاید از کرج نشنیده و ندیده ایم /سفری کوتاه به البرز، کهن بوم ناشناخته

ریشه های باستانی و تاریخی کرج به صدها اثر همچون معابد ، پرستشگاه ها ، آتش کده ها ، گورستان ها ، زیارت گاه ها ، قلعه ها ، پل ها ، حمام ها ، دژهای دیده بانی ، تپه های باستانی ، کاروان سراهای تاریخی و اماکن زیارتی و مذهبی  برمی گردد

البرز در صدر شناسایی مورد اهدای عضو کشور

دکتر کریم در پایان خاطر نشان کرد : استان البرز بر اساس شاخص تعداد اهدای عضو جز استان های مهم و جانبخش بیماران لیست انتظار بوده است و در سال گذشته با فرهنگسازی ها و آگاه سازی های انجام شده در سطح استان موفق به کسب رضایت۹۶.۷ درصدی خانواده های اهدا کننده در استان شده است .

پیشرفت پروژه کتابخانه مرکزی البرز بررسی شد

نماینده عالی دولت در استان البرز با حضور در پروژه کتابخانه مرکزی البرز از نزدیک …

دیدگاهتان را بنویسید