خانه / آخرین نوشته / ورزش پهلوانی در یک نگاه

ورزش پهلوانی در یک نگاه

History of Persian Yoga, Pahlavani & Zurkhaneh – Persian Yoga

آیین باور – از دیر ترین روزگار در ایران ندای یاری کردن اهورا مزدا در پیکار با اهریمن یک دعوت بر همگان بود که به این ندا پاسخ دهند و با مظاهر اهریمن یعنی دروغ،تجاوز ،پلیدی، تفرقه، ناجوانمرد، سستی و تنبلی و خشکسالی به یاری اهورا مزدابه نبرد برخیزند. کشتی گرفتن و آیین پهلوانی از دیرباز در ایران باستان وجود داشته است .

حقیقت آن است که طی سال های مختلف اما مفهوم «قهرمان» با تکیه بر مفاهیمی غیر از فرهنگ ایرانی در کشور ما نیز رواج یافته، قهرمانانی که فقط به تقویت ماهیچه هایشان می اندیشند و فکر و ذکر دیگری ندارند.

پرورش اندام و بدنسازی همواره جزو ورزش های مورد علاقه جوانان و نوجوانان است هر چند بیشتر آنچه امروز در باشگاه های مربوط به این رشته ها می بینیم، ره آورد فرهنگ غربی هستند که از هزاره های کهن تا به امروز باقی مانده اند و تغییر یافته اند اما ایرانیان در طول تاریخ به ورزش آن هم از نوع بدنسازی توجه خاصی داشته اند ولی فرهنگی که بر این ورزش سایه افکنده با آنچه در دنیای غرب با آن روبرو هستیم تفاوت بسیار دارد.

عنوان «پهلوان» همیشه توسط ایرانیان ستایش شده و بسیاری از بزرگان و نام آوران ایرانی در عرصه ادبیات به نام پهلوان نامیده شده اند.

مبناها و سرچشمه های شکل دهنده آیین پهلوانی و ورزش زورخانه ای

داستان های حماسی و اسطوره های ایران زمین ، فرهنگ دین و اخلاق جامعه ایران باستان ، دین اسلام و محبت اهل بیت ، شخصیت و رفتار امام علی (ع) ولایت و محبت ایشان، آیین عیاری ، آیین فتوت ، آیین پهلوانی و زورخانه ای .

به این ترتیب در دوره های تاریخی تحت تاثیر این فرهنگ حماسی و اسطوره های پهلوانی آن از یک سو و آموزشهای دینی و اخلاقی نیکو گرایانه ایرانی چون پندار نیک، کر دار نیک ، گفتار نیک و از سوی دیگر فرزندان ایران زمین را طوری پرورش می دادند که درستکاری و نیرومندی در شخصیت آنها نهادینه شود و این گونه تلاش می کردند تا اخلاق و قدرت با هم تلفیق گردد.

در ایران باستان پهلوان به کسی گفته می شد که در بیشتر ورزش های میدانی و جنگی کار آزموده باشدو در فنون سوار کاری ، تیر اندازی ،شمشیر بازی و رزم انفرادی و تن به تن و کشتی گیری سرآمده بوده و در میهن دوستی و شجاعت الگو باشد.

پس از ورود اسلام به ایران دوره جدیدی در تاریخ این ملت و سرزمین آغاز گردید و ایرانیان که ظلم و ستم طبقات اشرافی و ساسانی به سطوح آمده بودند با مشاهده شباهات زیاد فرهنگ ایرانی با آموزه های دین اسلام کم کم به آن گرویدند و این پذیرش آنچنان بود که بعد ها برجسته ترین آثار فلسفی ،عرفان و تصوف اسلامی ، تفاسیر فاخر قرآن کریم ،مجموعه های بزرگ احادیث پیامبر و حوزه تمدن اسلامی توسط ایرانیان انجام شد و اینگونه بود که مسلمانان ایرانی علاقمند به شخصیت دلیر علی ابن ابی طالب(ع) با حفظ ارزشمندی از فرهنگ و تمدن خود که با تعالیم اسلامی همسویی و سازگاری داشت آموزه هایی بوجود آورده اند که فرهنگ ایرانی اسلامی نام گرفتو این دستاورد ارزشمند آیین های فتوت و جوانمردی بود که در پیوند با پهلوانی و پهلوانان اسطوره های تاریخی گذشته این سرزمین به وجود آمد .

از نخستین روایاتی که از زبان پیامبر نقل شده است در مورد فتوت که فرموده اند نشانه جوانمردی بود که در پیوند با پهلوانی با پهلوانان اسطوره های تاریخی گذشته این سرزمین به وجود آمد.

از نخستین روایاتی که از زبان پیامبر نقل شده در مورد فتوت فرمودند: وفای به عهد ادای امانت و ترک دروغ و رحمت بر یتیم ، بخشیدن با سائلان ، افزودن نیکی و مهمان نوازی و در راس این خصلت ها حیا و شرم است .

آیین فتوت و جوانمردی و عیاری تلفیقی از روح حماسی و پهلوانی ایرانی با عرفان اسلامی و محوریت رادت به امام علی (ع) ولایت و اقتدا به ایشان است .

“عیاران و فتیان” افرادی بودند ظلم ستیز که در برابر ستم اموی و عباسی و بعدها وحشیگری مغولان قد برافراشتند و البته در دوره های مختلف دوران فراز و فرود و انحطاطا نیز به خود دیده اند .

از حدود سالهای قرن چهارم در سیر تکامل اجتماعی و تحت تاثیر عرفان و تصوف اسلامی و با ظهور جریان قدرتمندی به نام فتوت ، عیاری در آیین فتوت مستحیل شده و آیین جوانمردان در گروه های اجتماعی فتیان جای آن را می گیرد. .

ایرانیان خلاصه جوانمردی را شامل مرتبه می دانند: 

سخا : یعنی هرچه را دارد دریغ نکند.

صفا : یعنی سینه را پاک کند.

وفا:  یعنی با خدا و خلق خدا وفا کند.

علی ابن ابی طالب در راس مراتب اهل فتوت قرار گرفت . اورا شاه مردان و قطب فتوت خواندند به هر حال در آیین فتوت و عیاری نیاز به قدرت بدنی و چالاکی موجب روی آوردن عیاران و فتویان به تمرین ها و حرکات ورزشی خاص گردید و اشعاری برای تمرینات و کشتی گرفتن در ادبیات عیاران و فتوت  خانه ها شکل گرفت .

در قرن هفتم پوریای ولی نامدارترین پهلوان ورزش کشتی گیری که بعدها با تمرینات و حرکاتی که برای تقویت نیروی بدنی علاقمندان به کشتی به کارگرفته شد. . به مرور نظام خاصی به آن می دهند و نام محل این تمرینات که از قدیم به عبادت خانه ، تعلیم خانه و ورزش خانه معروف بود، به زورخانه تغییر نام داد .

پوریای ولی در میان ورزشکاران ایران اسطوره جوانمردی و از خود گذشتگی است و بوسیدن خاک گود کشتی اشاره به قدم بوسی پوریای ولی دارد و اصول دوازده گانه ای به نام او ثبت شده است که اصول جوانمردی و پهلوانی است .

رونق گیری این ورزش در دوره صفویه به اوج می رسد و کثرت ورزشکاران و امور مربوط به آنها تا حدی رسید که منصب حکومتی پهلوان باشی در کنار تنفنگدار باشی و توپچی و…شد و ساخت زورخانه و رواج ادبیات خاص آن رونق گرفت . پس از سقوط صفویه این ورزش نیز افت می کند.

در زمان قاجار و ناصرالدین شاه دوباره رشد می کند و تبدیل به یک رقابت برای رسیدن به مقام پهلوان باشی پایتخت می شود و طوری حالت رقابت، خصمانه و کینه توزانه می شود که زمینه های افول فراهم می شود.

علی رغم فراز و فرود های بسیار این ورزش در دوره های مختلف به دلیل ارزش های درونی و نیز خطور هر چند اندک مردان پاکدل  و علاقمند ورزش همچون پهلوان و مجتهد آزادیخواه تحصیل کرده نجف سید حسن شجاعت این زورخانه ها هر چه قدر سخت و اندک سرپا نگه داشته می شود.

در دوره پهلوی عناصر لاتی منش و قداره کش وارد این ورزش شده و وجهه را خراب کرده و ضرب دیگری به روح این ورزش زدند. اما بعد از پیروزی انقلاب و بعد از جنگ با تاییدات امام خمینی مبنی بر ارزش بودن پهلوانی و مثبت بودن نگرش ایشان مبنی بر اینکه پهلوان کسانی هستند که نام مولا علی (ع) را زنده نگه می دارند و نیز توصیه های رهبر معظم انقلاب مبنی بر احیا و رونق بخشیدن و نو آوری و علمی کردن و بهره مند نمودن ورزش زورخانه ای از آخرین دستاورد های علمی و تکنولوژیک و همچنین برنامه ریزی جهانی کردن این ورزش اصیل و تاریخی فرهنگی ، ایرانی دوره نوینی در تاریخ این ورزش ملی مذهبی با نگاهی علمی بر مبنای ارزشها و قابلیت ها ایجاد نموده اند و همچنین در این سالها با این حمایت ها برتعداد زورخانه ها افزوده و آموزش های جدید داده شد . این ورزش پیشرفت های بسیاری داشته و هم اکنون مسابقات مختلفی در قالب لیگ های مختلف در ایران و خارج از ایران برگزار می شود.

پی نوشت :

مرشد: ارشاد کننده و معلم و راهنمای معنوی زندگی و سیر و سلوک اخلاقی و معنوی 

سردم: سریرِ دمیدن . جایگاهی که پیر طریقت برآن می نشیند و ذکر آغاز می کند.

دم: نفس حیات بخش و شفا دهنده قلوب ، ذکر نام اسماءالحسنی خداوند

زنگ: در معابد به عنوان آغاز عبادت و نیایش استفاده می شد و کاربرد در ورزش اعلام شروع ورزش ، اکرام بزرگان، تغییرات حرکات میاندار 

بته جقه : سرو خمیده علامتی که روی لباس مرشد و ورزشکاران است و نماد پهلوانی و سرو قامت فروتن و متواضع است. 

سنگ: برگزفته از سپر محافظ رزم و اشاره به در خیبر 

تخته شنو (شنا): اشاره به شمشیر در رزم 

میل : اشاره به گرز در رزم 

کباده : اشاره به کمان تیراندازی در رزم 
چرخ: اشاره به حرمله کردن و چرخیدن و چابکی و چالاکی در میدان رزم 

منبع مطالب: کتاب مبانی فرهنگی و تاریخی آیین پهلوانی و ورزش زورخانه ای / نوشته دکتر بهزاد هدهدی

درباره‌ی فریبا کلاهی

روزنامه نگار و مدیر مسئول پایگاه خبری آیین باور

همچنین ببینید

افزایش ۵ برابری آمار فوت و ابتلای کرونا در البرز

آیین باور_ اطلاعیه شماره (۲) کمیته امنیتی، اجتماعی و انتظامی مدیریت بیماری کرونا استان البرزدر …

تئاتر بچه های مسجد جریانی پویا و متعهد

آیین باور: تئاتر بچه های مسجد جریانی پویاست که می تواند به تئاتر متعهد جانی …

روز جهانی قربانیان ترافیک گرامی باد

Covidiot نوع مدرنی از (Idiot) ابلهان هستند که اصول قرنطینه را رعایت نمیکند و به این شکل جان خود و دیگران را به خطر می اندازد. روزتان مبارک

دیدگاهتان را بنویسید