???????? ???????????? ?????????? ???????? ???????? ????????????
خانه / آداب و رسوم / “نوروز بل” ؛ آئین آغاز سال دیلمی در گیلان برگزار می شود

“نوروز بل” ؛ آئین آغاز سال دیلمی در گیلان برگزار می شود

فرهنگ، میراث، طبیعت،آیین و باور های ایران زمین اخبار ایران و البرز به دوزبان انگلیسی و فارسی https://t.me/AEiN_BAVAR فریبا کلاهی ? روزنامه نگار . نویسنده aeinbavar@gmail.com

آیین باور -نوروز بل نام جشنی است که در نخستین روز از “نوروز ما” برگزار شده و این روز آغاز سال دیلمی بوده و به مناسبت بزرگداشت آن شعله نوروزی افروخته می شود.

گاهشماری رایج میان مردم گیلک‌ زبان کوهستان های گیلان و غرب مازندران از وابسته به گاهشماری باستانی ایرانی (یزد گردی قدیم) بوده است.  سال ‌شماری یزد گردی قدیم بنا بر روایات ایرانی و همچنین براساس محاسبات نجومی‌ کهن ترین سال‌ شمار ایرانی محسوب می‌ شود. 

  • جشن نوروز یعنی آغاز سال، آنکه در ابتدای اعتدال بهاری قرار داشت در هر چهار سال یک روز از مبدا (اعتدال بهاری) فاصله می‌‌گرفت، این چرخش تا 929 سال ادامه داشت و سر سال، 225 روز از مبدا فاصله می‌گرفت و به نیمه تابستان و زمان خرمن و برداشت فرآورده‌های کشاورزی و دامی می‌رسید.

این هنگام مناسب‌ترین زمان برای پرداخت مالیات و خراج به حاکمان بود، از این روی با انتخاب یک روز کبیسه به نگاه ‌داشت سال مبادرت ورزیدند و انجام این کار نخستین تجربه و اقدام در انتخاب سال و مبدا خراجی در گاهشماری‌های ایرانی است.

با توجه به این موضوع مردم دیلمان وقتی که سر سال (آغاز سال) باستانی به نیمه‌‌های تابستان رسیده بود با انتخاب یک روز کبیسه در هر چهار سال با نام “ویشک” سال را در هما نجا که بود نگاه داشتند.

زمان این اقدام مبداء جدید سال ‌شماری دیلمی شد که این مبداء دقیقا برابر است با روز دوشنبه هرمزد روز (اولین روز) از سال پنج هزار و 454 باستانی (یزدگردی قدیم) و 71 هزار و 82 روز پیش از مبداء هجری شمسی است.

مراسم آغاز سال جدید (نوروز بل) به طور متغیر وابسته به محل برگزاری و نحوه قرار دادن پنج روز کبیسه بین سیزدهم تا هفدهم مرداد ماه برگزار می‌‌شود.

زمان این اقدام مبداء جدید سال ‌شماری دیلمی شد که این مبداء دقیقا برابر است با روز دوشنبه هرمزد روز (اولین روز) از سال پنج هزار و 454 باستانی (یزدگردی قدیم) و 71 هزار و 82 روز پیش از مبداء هجری شمسی است.

مبداء تاریخی این مردم  یک رخداد کاملا علمی و البته مردمی است و دلیل اصلی‌ این امر راحتی مردم کشاورز و دامدار و صنعتگر در دادن خراج و مالیات سالانه بوده است، بنابراین این مبدا متعلق به اندیشه یا مذهب یا تفکرخاصی نبوده و تنها بر پایه مناسبات تولید به‌ وجود آمده و می ‌تواند مورد وفاق تمام گیلکان از هر اندیشه و مذهبی قرار گیرد.

ماه های سال دیلمی را می توان به این ترتیب نوروز ما، کورچ ما، اریه ما، تیرما، موردال ما، شریرما، امیرما، آول ما، سیا ما، دیا ما، ورفنه ما، اسفندارما نام برد. برای تبدیل سال هجری شمسی به دیلمی، باید عدد 195 و یا دقیق ‌تر عدد 194.616 را به سال هجری شمسی اضافه کرد و برای تبدیل سال میلادی به دیلمی نیز باید عدد 426 را از سال میلادی کم کرد.

سال دیلمی دوازده ماه و 30 روز دارد به علاوه پنج روز اضافه به نام پنجیک که به پایان ماه هشتم اضافه می ‌شود که روی ‌هم رفته 365 روز است و هر چهار سال یکبار یک روز به عنوان کبیسه به نام ویشک بر پنج روز پنجیک اضافه می‌ شود.

جشن نوروزبل از قبل اسلام در استان گیلان بوده است. این آیین از دیلمان آغاز شده و تا پای کوه دماوند امتداد دارد و به آن دراستان گیلان سال دیلمی می گویند و با اختلاف 12 روز در استان مازندران نیز برگزار می شود و در آن ناحیه به تحویل سال طبری معروف است.گیلکان از زمان های قدیم معتقد بودند که برافروختن آتش در نوروزبل موجب کاهش برف و سرما در زمستان می شود و مردم گیلان در اجرای این مراسم زیباترین لباسهای خود را می‌ پوشیدند و پس از برافروختن آتش، سال نو را به یکدیگر تبریک می گفتند.

قدیم در این فصل کشاورزان توان پرداخت باج و خراج را داشته و می ‌توانستند با فروش محصول خود زندگی‌ شان را سامان دهند و از همین ‌رو سال نوی خود را در این زمان برگزار می‌ کردند.

در این جشن 10 مرد با کلاه و شولای گالشی به میدان می آیند و دورتا دور آتش می ‌چرخند و نوازنده های محلی موسیقی را با شدت و شور می ‌نوازند.

خورشید که در حال غروب باشد و زمان روشن کردن آتش فرا می رسد و هیزمهای آغشته به نفت که شعله‌ ور می‌شوند، مردم به آن نزدیک می‌ شوند و همه‌ باهم این شعر را می‌خوانند:

گروم گروم گروم بل (با صدای پرهیبت سوختن هیزم و برکشیدن شعله)

نوروز ما و نوروز بل (نوروز ماه و شعله آتش نوروزی)

نو سال ببی، سال سو (سال تازه باشد و سال روشنائی)

نو بدی خؤنه واشو (تازه باشد و تازه شود و خانه آباد و با برکت)

پس از شعر خوانی همگی سال نو را به هم تبریک می گفتند: ” نوروزبل مبارک ببی” ” نو سال ببی سال سو” و  همه اهالی یکدیگر را در آغوش گرفته و با یکدیگر روبوسی می کردند.

گالشان لباس های کهنه خود شامل نمد، شولا و دیگر اضافاتی را که نمی خواستند برای سال بعد استفاده کنند در آتش می سوزاندند و به نوعی هم آتش را وسیله خبررسانی و هم جز مقدسات چهارگانه آفرینش می دانستند و در کنار آتش به ستایش خداوند می پرداختند و از او برای سال جدید طلب خیر، نیکی و برکت می کردند.

صفرعلی رمضانی خشک سلی از آگاهان این رسم کهن بوم نیز دعوتنامه ای را برای علاقمندان سراسر کشور فرستاده است که خواندنش خالی از لطف نیست .

بدینوسیله ما نیز از همه علاقمندان به آیین های ایرانی و باستانی دعوت می کنیم تا در این مراسم که شانزدهم مرداد جاری در گیلان برگزار می شود شرکت نمایند. فرصتی مناسب برای مستند سازان،عکاسان و خبرنگاران فراهم شده است تاآیین دیرینه را برای نسل آینده زنده نگاه دارند .
گروم گروم گروم، بل
نوروزما و نوروزبل
نوسال ببون سال سو
نو، بدی،خونه واشو
نوروزبل، مراسم آغاز سال نوی گالشی، قریب به دو دهه است که در کوهستان های گیلان جان با همه ی موانع و کاستی ها، برگزار می شود.
آنچه مهم است همدلی و همراهی مسوولین محترم لنگرود عزیز بوده و هست که همیشه این اتفاق نظر ها و هم گرایی ها بستری را در لنگرودم ایجاد کرد که شاهد کارهایی بزرگ بودیم. سال گذشته علیرغم وجود موانع بسیار، توانستیم مجوز برگزاری این آیین کهن گیلانی را در کوهستان های مجاور املش عزیز اخذ کنیم و علاوه بر اجرا و پاسداشت این مراسم کهن قدمی هم در نزدیکی بین دو شهرستان مجاور، لنگرود و املش برداشته شد که جای بسی خوشحالیست.
امسال نیز “نوروزبل” در روز دوشنبه شانزدهم مرداد ماه در منطقه ی زیبای هالیدشت برگزار می شود و خوشبختانه با ثبت ملی نوروزبل در فهرست میراث ناملموس کشور بحمدالله تمرکز خود را بر اجرای هرچه بهتر این مراسم میگذاریم.
حضور استاد وحدتی با گروه ارزشمند خود،برگزاری نمایش های آیینی توسط دو گروه برجسته استان و کشور، سرنا نوازی استاد اسد نوری، اجرای موسیقی توسط گروه عموصفر “رضا عشقی، حسن عبداللهی و حسین مشکین” حضور گروه موسیقی همایون استاد محمد اسدزاده و….گوشه ای از مراسم نوروزبل امسال در هالیدشت است.
بویژه برگزاری نوروزبل امسال در وسط هفته میتواند مبین میزان علاقمندی مردم خوب ما را معلوم نموده تا با تفریق جمعیت خانواده هایی که برای گشت و گذار نه برای شرکت در نوروزبل به هالیدشت می آیند و به دعوت عموصفر لبیک میگویند میتواند بگونه ای وزن کشی این برای فعالیت های دودهه ی اخیر بنده باشد.
اینکه چقدر مردم ما حاضرند وسط هفته از تهران و شهرستان های دوردست برای شرکت در نوروزبل امسال مرخصی بگیرید برای بنده بسیار مهم است. یعنی با توجه به فطرت چند ساله در فعالیت های خود که دلایل خود را داشت،حضور مردم فهیم منطقه میتواند محرک جدی تری برای دویدن های بی وقفه ام برای موسیقی و فرهنگ و هنر گیلان باشد.
پس وعده ی ما

“دوشنبه /شانزدهم مرداد ماه نودوشش /ساعت چهار /منطقه ی زیبای هالیدشت گیلان”

نوروزبل هزار و پانصد و نود و یک گیلانی بر همه مبارک باد.

 

فرهنگ، میراث، طبیعت،آیین و باور های ایران زمین اخبار ایران و البرز به دوزبان انگلیسی و فارسی https://t.me/AEiN_BAVAR فریبا کلاهی ? روزنامه نگار . نویسنده aeinbavar@gmail.com

درباره ی فریبا کلاهی

روزنامه نگار و مدیر مسئول پایگاه خبری آیین باور

مطلب پیشنهادی

عرصه و حریم تپه باستانی عرب‌آباد ساوجبلاغ، آزاد شد

آیین باور_ فرمانده یگان‌حفاظت میراث‌فرهنگی البرز از آزاد‌سازی عرصه و حریم تپه باستانی عرب‌آباد قوهه …

تاریخ از قلب کرج می جوشد: کشف دو‌ محوطه باستانی دیگر

سر‌پرست‌ معاونت میر‌اث‌فرهنگی البرز از کشف دو محوطه باستانی در کرج خبر داد. عباس نور‌ی …

اردیبهشتگان فرخنده

اردیبهشتگان’ یا گلستان جشن از جملهٔ جشنهای دوازدگانهٔ یکسال ایران باستان بوده است و از …

پاسخی بگذارید