فرهنگی و هنری

گنج‌های بزرگ ایرانی که به‌طور ناگهانی کشف شدند

گنج‌های بزرگ ایرانی که به‌طور ناگهانی کشف شدند

تعدادی از مهم‌ترین محوطه‌ها و گنجینه‌های تاریخی ایران به‌صورت ناگهانی و هنگام اجرای پروژه‌های عمرانی و با بیل لودر‌ها کشف شده‌اند.

 

 طرح‌های توسعه و ساخت و ساز، از مهم‌ترین عوامل تخریب محوطه‌های باستانی و تاریخی در کشور بوده‌اند.

با این وجود، برخی از فعالیت‌های عمرانی با لودر به آثار نفیسی برخورد کرده‌اند. در چنین شرایطی با اطلاع سریع میراث فرهنگی و پیگیری باستان‌شناسان، آثار ارزشمندی به‌دست آمده و زینت‌بخش موزه‌های ایران شده، هر چند تخریب‌های گسترده و پنهانی لودر‌ها همواره بیشتر بوده و موارد خاص با پیگیری باستان‌شناسان و فشار فعالان پیدا شده‌اند.

 

گنج‌های بزرگ ایرانی به‌طور ناگهانی در کجا کشف شدند؟

 
تعداد عملیات‌های عمرانی که موجب کشف محوطه‌های باستانی شده‌اند، بسیار است، اما در ادامه به پنج محوطه و اثر ارزشمند که در عملیات‌های عمرانی کشف شده‌اند، پرداخته شده است.
 
یک: جوبجی در رامهرمز
 
یکی از معروف‌ترین محوطه‌های باستانی که با بیل لودر‌های یک پروژه عمرانی از دل خاک بیرون آمد، محوطه جوبجی در نزدیکی رامهرمز خوزستان است. ۱۹ اردیبهشت ۱۳۸۶ حین حفاری برای خط لوله انتقال آب با پیدا شدن تعدادی اشیای باستانی کار متوقف شد.
 
با وجود آسیب‌های وارده به این محوطه باستانی، پس از حضور باستان‌شناسان، یک آرامگاه شاهی متعلق به دوره عیلام نو (سده ۶ پیش از میلاد) در این محوطه کشف شد که نشان از اهمیت بالای منطقه رامهرمز در تاریخ عیلام بود. در آرامگاه شاهی جوبجی، ۲ تابوت مفرغی وان شکل بود که در آن‌ها ۲ شاهزاده خانم حدود ۱۷ و ۳۵ ساله همراه با ۴۸۸ شیء ارزشمند دفن شده بودند.
 
این اشیا حالا در موزه ملی ایران نگهداری می‌شوند. شاخص‌ترین اثر گنجینه جوبجی، دستبندی زرین با کتیبه‌ای از دوره عیلام نو است که با عقیق نسبتا بزرگی تزیین شده است. این دستبند از سه قطعه متصل به هم تشکیل شده و ترکیبی از طلا و سنگ عقیق است. با وجود این کشف مهم، اما محوطه جوبجی از گزند تخریب پروژه‌های عمرانی در امان نماند.
 
 
گنج‌های بزرگ ایرانی به‌طور ناگهانی در کجا کشف شدند؟
 
 
دو: ارجان در بهبهان
 
تابستان سال ۱۳۶۱ عملیات عمرانی ساخت سد شهدای مارون در شمال شهر بهبهان استان خوزستان با برخورد به یک آرامگاه سنگی متوقف شد. باستان‌شناسان در ارجان بهبهان، تابوت یو شکل برنزی را کشف کردند که آثار بی‌نظیری درون و بیرون آن قرار داشت.
 
در داخل تابوت، «کیدین هوتران یکم» از بزرگان عیلامی دفن شده بود و در دست چپ او که روی سینه‌ او قرار داشت، یک حلقه قدرت طلایی کشف شد؛ حلقه‌ای که حالا یکی از شاخص‌ترین آثار موزه‌ای ایران است و در موزه ملی نگهداری می‌شود.
 
علاوه بر حلقه قدرت ارجان، اشیای دیگری مانند چراغ برنزی، ساغر برنزی، ده ظرف استوانه‌ای شکل برنزی، نود و هشت دکمه طلایی و سینی برنزی که تصاویری روی آن مشخص بود نیز از این منطقه کشف شد. سینی برنزی که اکنون به جام ارجان معروف است، نماد کاروان المپیک ایران در توکیو ۲۰۲۰ بود و در پی همین عملیات عمرانی، کشف شد.
 
منطقه باستانی ارجان نیز با وجود این کشف مهم و اهمیت بالای تاریخی‌ آن، در ادامه از تخریب‌ها و تعرض‌ها در امان نماند.
 
سه: قیطریه در تهران
 
رد پای آثار تاریخی در قیطریه تهران از دیرباز قابل مشاهده بوده است، اما ۵۳ سال پیش با یک حادثه، برگ تازه‌ای از تاریخ تهران رو شد. کندن پی و ساخت و ساز، پای برکه آب قیطریه، مشرف به باغ صارم الدوله (پارک قیطریه کنونی) موجب کشف یک گورستان و تعداد زیادی آثار باستانی شد. با آغاز کاوش‌های باستان‌شناسی در این محوطه، حدود ۳۵۰ گور شناسایی شد.
 
پیشینه این محوطه به ۱۲۰۰ تا ۱۰۰۰ سال پیش از میلاد برمی‌گردد. در گورستان باستانی قیطریه، بیشتر آثار سفالی به همراه دکمه‌های لباس، سنجاق، سربند، زیورآلات و ابزار جنگی از جنس مفرغ به‌دست آمد. بیشتر ظرف‌های سفالی قیطریه، چرخ‌ساز و با پخت خوب بوده‌اند.
 
در مجموع، در حدود ۵ هزار متر مربع کاوش‌های باستانی در تپه قیطریه، بیش از ۲ هزار ظرف سفالی و ابزارآلات مختلف، کشف شدند. از بقایای گور‌ و محل‌های کاوش قیطریه، اثری بر جای نمانده است، اما آثار آن در موزه ملی ایران نگهداری می‌شود.
 
چهار: وستمین کیاسر
 
سال ٨٨ در نزدیکی روستای وستمین مازندران، هنگامی‌که کارگران شرکت گاز مشغول حفاری و جانمایی لوله‌های گاز برای یک پروژه گازرسانی بودند، تیغه‌های لودر حین کار با گور دخمه‌ای برخورد کرد که در آن جسد یک سرباز اشکانی با همه تجهیزات نظامی، دفن شده بود.
 
وقتی باستان‌شناسان راهی این محوطه شدند، در کاوش‌های خود کشف کردند که این محل با وجود تخریب‌های زیاد به‌دلیل عبور لودر‌ها و سال‌ها کشاورزی، یک محوطه ارزشمند تاریخی، شامل گورستان وسیع اشکانی با بیش از ٢۵٠ گور دخمه است.
 
 
گنج‌های بزرگ ایرانی به‌طور ناگهانی در کجا کشف شدند؟
 
 
پنج: دهنو در یاسوج
 
اواخر دهه هشتاد، وقتی یک کارگر لودر در حال خاک‌برداری برای ساخت ساختمان جدیدی در محوطه بیمارستان امام سجاد (ع) شهر یاسوج، مرکز استان کهگیلویه و بویر احمد بود، ناگهان با تکه‌هایی از یک اسکلت انسانی روبرو شد و نگهبانان بیمارستان را در جریان گذاشت.
 
لودر‌ها این بار نیز به یک گورستان باستانی برخورد کرده بودند که در پی بررسی‌های باستان‌شناسی احتمال داده شد که پیشینه تاریخی این گورستان به هزاره سوم قبل از میلاد و اواخر عصر مفرغ می‌رسد. اگرچه گزارش شده در حدود ۴۰ گور این محوطه از بین رفته است، اما باستان‌شناسان در فصل نخست کار خود، حدود ۲۰ گور این محوطه باستانی در شهر یاسوج را کاوش کردند.
 
قرار است پس از پایان کاوش‌ها، بخشی از این محوطه به‌عنوان سایت موزه برای بازدید گردشگران و علاقه‌مندان آماده شود.

ثبت نظر