آیین باور_شهرنوش پارسی‌پور، نویسنده و مترجم برجسته معاصر ایران، متولد ۲۸ بهمن ۱۳۲۴ در تهران، روز ۱۲ تیر ۱۴۰۵ در ۸۰ سالگی در بیمارستانی در حومه سان‌فرانسیسکو آمریکا درگذشت. او از چهره‌های شاخص داستان‌نویسی فارسی بود که با تلفیق رئالیسم جادویی، اسطوره و روایت‌های نمادین، جایگاهی ماندگار در ادبیات معاصر ایران به دست آورد و آثارش به زبان‌های گوناگون ترجمه شد.

درگذشت شهرنوش پارسی‌پور، نویسنده نام‌آشنای ادبیات معاصر ایران، فرصتی است برای بازخوانی آثار و تأثیر او بر جریان داستان‌نویسی فارسی.

پارسی‌پور از نویسندگانی بود که با بهره‌گیری از رئالیسم جادویی، اسطوره، نمادپردازی و روایت‌های چندلایه، افق تازه‌ای در داستان‌نویسی معاصر گشود. آثار او بیش از هر چیز به هویت انسان، جایگاه زن، سنت و مدرنیته، آزادی اندیشه، رؤیا و نسبت انسان با جامعه می‌پردازد و به همین دلیل همچنان در محافل ادبی مورد توجه و نقد قرار می‌گیرد.

از شناخته‌شده‌ترین آثار او می‌توان به «زنان بدون مردان»، «طوبی و معنای شب»، «سگ و زمستان بلند»، «آویزه‌های بلور»، «عقل آبی»، «شیوا»، «بر باد فنا» و مجموعه‌ای از داستان‌ها، خاطرات و جستارهای ادبی اشاره کرد؛ آثاری که برخی از آن‌ها به زبان‌های مختلف ترجمه شده‌اند و مخاطبان بین‌المللی نیز یافته‌اند.

یکی از ویژگی‌های مهم آثار پارسی‌پور، پرداختن به موضوعاتی بود که پیش از آن کمتر در ادبیات داستانی ایران به‌صورت مستقیم روایت می‌شد. او تجربه زیسته زنان، هویت فردی، جسم، احساسات، خواسته‌ها و محدودیت‌های اجتماعی را به بخشی از روایت ادبی تبدیل کرد.

این رویکرد، چه از سوی موافقان و چه از سوی منتقدان، به گسترش گفت‌وگو درباره نقش زنان در ادبیات معاصر انجامید و موجب شد نویسندگان نسل‌های بعد با آزادی بیشتری به روایت تجربه‌های انسانی و مسائل اجتماعی بپردازند.

منتقدان ادبی معتقدند ارزش ماندگار آثار پارسی‌پور تنها در انتخاب موضوعات متفاوت نیست، بلکه در شیوه روایت، زبان داستانی، تلفیق خیال و واقعیت و استفاده از عناصر اسطوره‌ای است؛ ویژگی‌هایی که او را به یکی از چهره‌های شاخص ادبیات داستانی معاصر ایران تبدیل کرده است.

شهرنوش پارسی‌پور اکنون از میان ما رفته است، اما آثارش همچنان بخشی از میراث ادبی معاصر ایران به شمار می‌رود؛ میراثی که خواندن دوباره آن، فرصتی برای شناخت بخشی از تحولات داستان‌نویسی فارسی در دهه‌های اخیر است.

فریبا کلاهی