یادداشت آیین باور _فریبا کلاهی

وقتی ملتی را با چند کشتی غله تعریف می‌کنند تاریخ گاهی در یک جمله فشرده می‌شود. در یک سوی میز، کشوری نشسته است که هزاران سال پیش از شکل‌گیری بسیاری از دولت‌های امروز جهان، تمدن، شهر، قانون، دانش و فرهنگ داشته است؛ کشوری که نامش در حافظه تاریخ ثبت شده است.

در سوی دیگر، پیشنهادی مطرح می‌شود که دارایی‌های همان ملت، به جای آنکه به خودش بازگردانده شود، صرف خرید گندم، ذرت و سویا از کشاورزان کشوری دیگر شود؛ گویی مسئله ایران نه توسعه است، نه فناوری است، نه محیط زیست است، نه آب است، نه دارو و نه سرمایه‌گذاری؛ بلکه فقط شکم‌هایی است که باید با چند کشتی غله پر شوند.

اینجا مسئله گندم نیست. هیچ ملت عاقلی با تأمین غذا مخالفت نمی‌کند. گندم نان می‌شود و نان، شرافت سفره مردم است. اما هنگامی که حق یک ملت به چند قلم کالای کشاورزی تقلیل داده می‌شود، موضوع از اقتصاد عبور می‌کند و به قلمرو کرامت ملی وارد می‌شود.

ایران امروز با چالش‌های بزرگی روبه‌روست؛ بحران آب، فرونشست زمین، آلودگی هوا، فرسودگی زیرساخت‌ها، نیاز به فناوری‌های نوین، تجهیزات پزشکی پیشرفته، سرمایه‌گذاری و اشتغال. این‌ها اولویت‌های کشوری هستند که می‌خواهد آینده بسازد.

اگر دارایی‌های ایران متعلق به ایران است، چرا باید دیگران تصمیم بگیرند که این پول صرف چه چیزی شود؟ حق مالکیت فقط حق داشتن پول نیست؛ حق تصمیم‌گیری درباره نحوه هزینه کردن آن نیز هست. هیچ ملتی از صدقه سیاسی قدرتمند نمی‌شود.

ملت‌ها با احترام، با حق انتخاب و با به رسمیت شناخته شدن حقوقشان قدرتمند می‌شوند. تاریخ ایران را نمی‌توان با تنِ گندم اندازه گرفت. این سرزمین روزگاری جاده‌های تجارت جهان را به هم متصل می‌کرد؛ دانش، هنر و فرهنگ صادر می‌کرد؛ امپراتوری‌هایی را دیده که آمده‌اند و رفته‌اند و همچنان پابرجا مانده است.

ایرانیان ممکن است درباره سیاست، اقتصاد و بسیاری از مسائل با یکدیگر اختلاف نظر داشته باشند، اما در یک موضوع اشتراک دارند: هیچ‌کس دوست ندارد با او مانند ملتی رفتار شود که حق انتخاب ندارد.

شاید به همین دلیل است که برخی پیشنهادها، حتی پیش از آنکه روی کاغذ بررسی شوند، در وجدان عمومی رد می‌شوند. زیرا مسئله نان نیست. مسئله کرامت است.