آزمایشگاه پزشکی قانونی با انجام آزمایش‌های تخصصی و مستند، بخشی از فرآیند کشف حقیقت و پاسخ به مراجع قضایی و انتظامی را بر عهده دارد و شهروندان برای مراجعه و پیگیری نتایج آن باید نکاتی را بدانند.

به گزارش آیین باور، اداره کل پزشکی قانونی استان البرز با تشریح نحوه فعالیت آزمایشگاه پزشکی قانونی اعلام کرد آزمایش‌های این بخش در حوزه‌هایی مانند سم‌شناسی، آسیب‌شناسی، ژنتیک، سرولوژی، بررسی نمونه‌های زیستی، تعیین هویت و بررسی مواد انجام می‌شود و نتایج آن در فرآیند کارشناسی پرونده‌های قضایی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

بر اساس اعلام پزشکی قانونی البرز، آزمایشگاه با استفاده از روش‌های تخصصی و تجهیزات آزمایشگاهی، نمونه‌های ارجاع‌شده از بخش‌های مختلف پزشکی قانونی، مراجع قضایی و در مواردی مراجع درمانی را بررسی می‌کند.

نتیجه آزمایش چگونه بررسی می‌شود؟

یکی از نکات مورد تأکید پزشکی قانونی، بی‌طرفی و محرمانگی فرآیند آزمایش است. طبق توضیح این اداره کل، نمونه‌ها با شماره آزمایشگاهی و بدون درج اطلاعات هویتی در اختیار آزمایشگاه قرار می‌گیرند و کارشناسان هنگام انجام آزمایش، مشخصات فرد مراجعه‌کننده را در اختیار ندارند.

پزشکی قانونی تأکید کرده است که نتیجه آزمایش صرفاً بر مبنای بررسی علمی نمونه و ضوابط تخصصی اعلام می‌شود و آزمایشگاه محل صدور حکم یا قضاوت درباره افراد نیست؛ نتایج آزمایش در کنار معاینات، سوابق پزشکی، مستندات و سایر شواهد پرونده توسط کارشناسان و مراجع ذی‌صلاح مورد بررسی قرار می‌گیرد.

مراجعه مستقیم برای آزمایش امکان‌پذیر است؟

در اغلب موارد، انجام آزمایش در پزشکی قانونی نیازمند معرفی‌نامه یا مکاتبه از سوی مراجع قضایی، انتظامی یا واحدهای کارشناسی پزشکی قانونی است. بنابراین مراجعه‌کنندگان باید پیش از حضور، مدارک هویتی معتبر، معرفی‌نامه، شماره پرونده و سایر مدارک موردنیاز را همراه داشته باشند.

نوع نمونه و نحوه ارسال آن نیز اهمیت دارد. در برخی پرونده‌ها نمونه در محل پزشکی قانونی گرفته می‌شود و در برخی موارد، نمونه از بخش‌هایی مانند تشریح و معاینات بالینی یا از سوی مراجع قضایی و درمانی به آزمایشگاه ارسال می‌شود. کیفیت، سلامت، شرایط نگهداری و زمان ارسال نمونه می‌تواند بر امکان انجام آزمایش و دقت فرآیند کارشناسی اثرگذار باشد.

چرا نتیجه بعضی آزمایش‌ها دیرتر آماده می‌شود؟

زمان انجام آزمایش‌ها یکسان نیست. برخی آزمایش‌ها در مدت کوتاه‌تری انجام می‌شوند، اما آزمایش‌های تخصصی ممکن است به آماده‌سازی نمونه، چند مرحله بررسی، کنترل کیفیت، آزمایش‌های تکمیلی یا حتی تکرار آزمایش نیاز داشته باشند.

از این رو، به گفته پزشکی قانونی، تأخیر در اعلام نتیجه لزوماً به معنای توقف پرونده نیست و در مواردی بخشی از فرآیند کارشناسی برای رسیدن به پاسخ دقیق‌تر محسوب می‌شود.

در پرونده‌هایی مانند تعیین علت فوت، مسمومیت، حوادث مشکوک و بررسی مصرف مواد، الکل، دارو یا سموم نیز ممکن است اعلام نظر نهایی به دریافت و بررسی نتایج آزمایشگاهی وابسته باشد.

آزمایش اعتیاد و یک باور نادرست

اداره کل پزشکی قانونی البرز همچنین درباره آزمایش‌های مربوط به اعتیاد تأکید کرده است که مصرف داروهایی مانند استامینوفن کدئین به‌تنهایی موجب مثبت شدن آزمایش اعتیاد نمی‌شود و روش‌های تخصصی آزمایشگاهی امکان تفکیک داروها از مواد مخدر و روان‌گردان را فراهم می‌کند.

نتیجه آزمایش را از چه مرجعی بگیریم؟

به دلیل محرمانه بودن اطلاعات پرونده‌ها، نتیجه آزمایش معمولاً به صورت مستقیم و شفاهی در اختیار افراد غیرمجاز قرار نمی‌گیرد و از مسیر مرجع درخواست‌کننده، واحد کارشناسی مربوط یا مرجع قضایی ارسال می‌شود.

بنابراین مراجعه‌کننده برای اطلاع از نتیجه یا وضعیت پرونده باید موضوع را از همان مرجعی که او را به پزشکی قانونی معرفی کرده یا درخواست انجام آزمایش را ارسال کرده است پیگیری کند.

پزشکی قانونی همچنین اعلام کرده است که پاسخگویی تلفنی درباره نتیجه آزمایش، نوع نمونه، جزئیات پرونده یا محتوای گزارش کارشناسی امکان‌پذیر نیست و توضیحات لازم در صورت وجود ابهام باید از مسیر مکاتبه رسمی مرجع درخواست‌کننده پیگیری شود.

هزینه آزمایش‌ها چقدر است؟

برخی خدمات آزمایشگاهی پزشکی قانونی مشمول تعرفه هستند و هزینه آنها بر اساس نوع آزمایش، تعداد نمونه‌ها و روش تخصصی مورد استفاده تعیین می‌شود. تعرفه خدمات از طریق پایگاه اطلاع‌رسانی سازمان پزشکی قانونی کشور قابل پیگیری است.

این اداره کل همچنین از مراجعه‌کنندگان خواسته است در صورت پرداخت هزینه، رسید آن را نزد خود نگه دارند و از پرداخت هرگونه وجه خارج از مسیرهای رسمی خودداری کنند.

مراجعه‌کنندگان چه نکاتی را رعایت کنند؟

پزشکی قانونی البرز از مراجعان خواسته است هنگام نمونه‌گیری همکاری لازم را داشته باشند و اطلاعاتی مانند مصرف دارو، سابقه بیماری، زمان وقوع حادثه یا زمان احتمالی مصرف ماده یا دارو را به‌درستی اعلام کنند؛ زیرا این اطلاعات در برخی آزمایش‌ها برای تفسیر کارشناسی اهمیت دارد.

همراه داشتن افراد غیرضروری نیز توصیه نمی‌شود. در صورتی که فرد به دلیل سن، شرایط جسمی، ناتوانی یا وضعیت روانی به کمک نیاز داشته باشد، حضور یک همراه کافی است.

در برخی پرونده‌ها نیز ممکن است به دلیل کیفیت نمونه، ضرورت بررسی تکمیلی یا درخواست مرجع قضایی، نمونه‌گیری مجدد یا ارائه مدارک تکمیلی لازم باشد؛ موضوعی که پزشکی قانونی آن را بخشی از فرآیند کارشناسی می‌داند.

در نهایت، پزشکی قانونی البرز تأکید کرده است که آزمایشگاه، مرجع صدور حکم نیست؛ بلکه بخش تخصصی و علمی برای انجام آزمایش و ارائه نتایج مستند به کارشناسان و مراجع قانونی است. تصمیم نهایی در پرونده‌ها بر اساس مجموعه شواهد، معاینات، مستندات و نتایج آزمایشگاهی و از سوی مراجع ذی‌صلاح اتخاذ می‌شود.