آیین باور_ ۱۹ اوت روز جهانی عکاسی است؛ روزی برای یادآوری هنری که در کمتر از دو قرن، از تجربه‌ای شیمیایی و پیچیده به یکی از مهم‌ترین زبان‌های ثبت، روایت و حافظه بشر تبدیل شد. داستان عکاسی در جهان به دهه‌های نخست قرن نوزدهم بازمی‌گردد.

«نیِپس» و سپس «لوئی داگر» در فرانسه از پیشگامان شکل‌گیری این فناوری بودند و در سال ۱۸۳۹ فرایند داگرئوتایپ به‌طور رسمی به جهان معرفی شد؛ رویدادی که ۱۹ اوت را به نماد روز جهانی عکاسی تبدیل کرده است.

از آن پس، عکاسی با سرعتی شگفت‌انگیز پیش رفت؛ از صفحات فلزی و شیشه‌ای و نوردهی‌های طولانی، به فیلم، دوربین‌های کوچک، عکاسی رنگی و سرانجام دوربین‌های دیجیتال و تلفن‌های همراه رسید. اما اهمیت عکاسی تنها در تحول فناوری نبود؛ دوربین به تدریج تبدیل شد به ابزاری برای ثبت تاریخ، زندگی روزمره، جنگ، فقر، شادی، اعتراض، طبیعت و انسان.

در این مسیر، نام‌هایی چون لوئی داگر، ویلیام هنری فاکس تالبوت، آنسل آدامز، دوروتیا لنگ، هنری کارتیه‌برسون، رابرت کاپا و استیو مک‌کری بخشی از تاریخ عکاسی جهان را رقم زده‌اند.

عکاسی در ایران؛ دوربینی که خیلی زود به تاریخ پیوست

عکاسی نیز فاصله زیادی با ایران نداشت. دوربین از اوایل دهه ۱۸۴۰ وارد ایران شد و در دوره قاجار، به‌ویژه در دربار ناصرالدین‌شاه، به‌سرعت مورد توجه قرار گرفت. ژول ریشار، عکاس فرانسوی، از نخستین عکاسان فعال در ایران بود و در همان سال‌های آغازین، از اعضای دربار قاجار عکاسی کرد. ناصرالدین‌شاه خود به عکاسی علاقه فراوان داشت و در دهه ۱۸۶۰، عکاس درباری و آتلیه عکاسی در کاخ گلستان شکل گرفت. دارالفنون نیز به آموزش و گسترش فنون عکاسی کمک کرد.

در ادامه، عکاسانی مانند لوئیجی پِسّه، ارنست هولتزر و آنتوان سوروگین تصاویری ماندگار از بناها، شهرها، مردم و زندگی اجتماعی ایران ثبت کردند.

سوروگین به‌ویژه با ثبت گسترده زندگی اجتماعی و شهری ایران در دوره قاجار، یکی از مهم‌ترین چهره‌های تاریخ عکاسی ایران شد. میراث آن دوران امروز فقط مجموعه‌ای از عکس‌های قدیمی نیست؛ آلبوم‌های کاخ گلستان خود به گنجینه‌ای مهم برای مطالعه تاریخ اجتماعی ایران تبدیل شده‌اند و هزاران عکس از دوره قاجار را در خود جای داده‌اند.

در دوره معاصر نیز عکاسی ایران چهره‌های برجسته بسیاری به جهان معرفی کرده است؛ از کاظم آقایی، بهمن جلالی، کاوه گلستان، عباس عطار، رضا دقتی و عباس کیارستمی تا نسل‌های جدیدتر عکاسان ایرانی مانند نیوشا توکلیان.

اما شاید مهم‌ترین ویژگی عکاسی این باشد که یک عکس فقط «تصویر» نیست؛ گاهی یک سند تاریخی است، گاهی یک روایت اجتماعی و گاهی شاهدی خاموش که سال‌ها بعد می‌تواند درباره یک دوره، یک انسان یا یک واقعه سخن بگوید.

و در میان همه شاخه‌های عکاسی، عکاسی خبری جایگاهی متفاوت دارد؛ چراکه عکاس خبری باید در لحظه‌ای که دیگر تکرار نمی‌شود، ببیند، انتخاب کند و ثبت کند.

او گاهی فقط چند ثانیه فرصت دارد تا تصویری را ثبت کند که ممکن است سال‌ها بعد، بخشی از حافظه جمعی یک ملت باشد.

روز جهانی عکاسی، در حقیقت روز بزرگداشت «دیدن» است؛ دیدنی که وقتی با دقت، مسئولیت و صداقت همراه شود، می‌تواند تاریخ را ماندگار کند. ۱۹ اوت؛ روز جهانی عکاسی، گرامی باد.

با سپاس ویژه  از همه عکاسان استان البرز به ویژه پوپک خواجه امیری،  دامون پورنعمتی، میلاد فیروزان،  محمدرضا جهانشاهلو، موسی کوره ای،  مریم هاشمی، معصومه علی اکبر، نادیا پرماه، محمد تقیانی، ثنا سخنگو، سعید صمیمی، شیرین نیکخواه،  محمد پورعرب، پیمان بیگی،  نسترن کرمانی و...