ششمین نمایشگاه بین‌المللی توانمندی‌های روستایی و عشایری در تهران برپا شده است؛ رویدادی که در کنار معرفی تولیدات بومی و ظرفیت‌های اقتصادی ۳۱ استان کشور، فرصتی برای دیده‌شدن آیین‌ها، موسیقی‌های محلی و هنرمندانی است که میراث فرهنگی ایران را زنده نگه می‌دارند.

به گزارش آیین باور، ششمین نمایشگاه بین‌المللی توانمندی‌های روستایی و عشایری از ۱۶ تا ۱۹ مهرماه ۱۴۰۵ در محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران برگزار می‌شود؛ رویدادی که در امتداد برنامه‌های روز ملی روستا و عشایر، قرار است تصویری از توانمندی‌های اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی مناطق مختلف ایران ارائه دهد.

مراسم روز ملی روستا و عشایر ۱۵ مهرماه برگزار شد و نمایشگاه تخصصی این مناسبت نیز با حضور نمایندگان استان‌ها، تولیدکنندگان، فعالان اقتصادی و گروه‌های فرهنگی و هنری فعالیت خود را آغاز کرد.

بر اساس اطلاعات اعلام‌شده درباره این رویداد، حدود ۲۸ دستگاه ملی و ۳۵۰ مشارکت‌کننده در ۲۵۰ غرفه حضور دارند. با این حال، برخی گزارش‌های رسانه‌ای شمار غرفه‌ها و مشارکت‌کنندگان را به شکل دیگری اعلام کرده‌اند؛ ازاین‌رو، آمار نهایی تفکیک‌شده غرفه‌ها نیازمند تأیید برگزارکننده است.

از صنایع‌دستی تا بازی‌های بومی و موسیقی نواحی

نمایشگاه امسال تنها به عرضه محصولات کشاورزی، صنایع‌دستی و تولیدات روستایی و عشایری محدود نیست. معرفی روستاهای نمونه، کسب‌وکارهای دانش‌بنیان، استارتاپ‌ها، زنجیره‌های ارزش محصولات، گردشگری روستایی، آیین‌های محلی، بازی‌های بومی و موسیقی اقوام نیز در شمار محورهای این رویداد قرار دارد.

گزارش‌های منتشرشده درباره برنامه نمایشگاه از حضور نمایندگان هر ۳۱ استان و پیش‌بینی اجراهای گروه‌های آیینی خبر می‌دهند. قرار است این گروه‌ها بخشی از آداب‌ورسوم، مناسبت‌های محلی، موسیقی و شیوه‌های نمایشی مناطق خود را به بازدیدکنندگان معرفی کنند.

در چنین فضایی، تنوع فرهنگی ایران نه فقط در رنگ و نقش پارچه‌ها، محصولات دست‌ساز و خوراک‌های محلی، بلکه در صداها، ریتم‌ها، سازها و شیوه‌های اجرای موسیقی نیز نمود پیدا می‌کند؛ بخش‌هایی از میراث فرهنگی که انتقال آن‌ها از نسلی به نسل دیگر، به حضور و فعالیت هنرمندان وابسته است.

هنرمند؛ حلقه‌ای میان میراث گذشته و مخاطب امروز

حضور گروه‌های موسیقی و آیینی در چنین نمایشگاه‌هایی فرصتی برای ارتباط مستقیم مردم با هنرهای برخاسته از فرهنگ‌های محلی است؛ اما دیده‌شدن یک اجرا لزوماً به معنای حمایت پایدار از هنرمند نیست.

هنرمندان موسیقی نواحی برای ادامه فعالیت خود با پرسش‌هایی اساسی روبه‌رو هستند: چگونه می‌توان موسیقی محلی را به نسل جوان معرفی کرد؟ سهم هنرمند از درآمد حاصل از معرفی و فروش محصولات فرهنگی چقدر است؟ آیا اجراهای مناسبتی می‌توانند به اشتغال مستمر هنرمندان منجر شوند؟ و برای حفظ سازها، نغمه‌ها و شیوه‌های اجرایی کمترشناخته‌شده چه برنامه‌ای وجود دارد؟

این پرسش‌ها به‌ویژه درباره هنرهایی اهمیت دارند که ارزش آن‌ها تنها در محصول نهایی خلاصه نمی‌شود؛ بخشی از سرمایه آن‌ها در دانش استادان، مهارت نوازندگان، حافظه شفاهی و تجربه زیسته جوامع محلی نهفته است.

نمایشگاه‌هایی با این گستردگی می‌توانند زمینه آشنایی مخاطبان و شکل‌گیری ارتباطات تازه را فراهم کنند؛ با این حال، تداوم حمایت از هنرمندان به برنامه‌هایی فراتر از اجرای چند قطعه موسیقی در یک رویداد چندروزه نیاز دارد.

از سالن‌های نمایشگاه تا روایت فرهنگ ایران

سالن‌های ۱۰ و ۱۱، ۱۲ و ۱۳ و مجموعه سالن‌های ۲۵ در این دوره برای بخش‌های مختلف نمایشگاه مورد استفاده قرار گرفته‌اند و در فضای باز اطراف سالن‌ها نیز امکان برگزاری برخی برنامه‌ها فراهم شده است. در کنار غرفه‌های عرضه محصولات، بخش‌های مرتبط با معرفی توانمندی‌های روستایی، فعالیت‌های فرهنگی و آیین‌های محلی، تصویر گسترده‌تری از زندگی و خلاقیت جوامع روستایی و عشایری ارائه می‌کنند.

با این همه، یکی از معیارهای مهم ارزیابی چنین رویدادهایی باید فراتر از تعداد غرفه‌ها، وسعت فضای نمایشگاهی و شمار بازدیدکنندگان باشد: اینکه تولیدکنندگان و هنرمندان پس از پایان نمایشگاه چه دستاوردی به دست می‌آورند و آیا امکان ارتباط مستقیم و منصفانه آنان با مخاطبان و بازار فراهم می‌شود؟

در بخش صنایع‌دستی و تولیدات محلی، مسئله سهم تولیدکننده از ارزش نهایی محصول اهمیت ویژه‌ای دارد. معرفی آثار و مهارت‌ها زمانی به تقویت اقتصاد محلی کمک می‌کند که زنجیره عرضه، فروش و بازاریابی نیز به سود سازندگان اصلی عمل کند؛ نه اینکه تمام ارزش افزوده در مسیر واسطه‌گری از دست تولیدکننده خارج شود.

نمایشگاه ملی روستا و عشایر در نهایت می‌تواند فرصتی برای بازشناسی ظرفیت‌های کمتر دیده‌شده ایران باشد؛ به شرط آنکه روستا و عشایر، صرفاً موضوع نمایش نباشند و مردمان، صنعتگران و هنرمندان آن‌ها نیز از منافع اقتصادی و فرهنگی این معرفی سهمی واقعی داشته باشند.