ناگویا – آیین باور: اگر بخواهیم کارنامه ایران در بازی‌های آسیایی آیچی–ناگویا را فقط با عدد ۵۲ مدال و رتبه ششم جدول خلاصه کنیم، بخش مهمی از داستان این دوره را از دست داده‌ایم؛ بخشی که نامش ورزش زنان ایران است.

در کاروان ایران، زنان حدود یک‌سوم ورزشکاران را تشکیل می‌دادند؛ در ترکیب اعلام‌شده پیش از اعزام، ۹۷ زن در برابر ۲۱۵ مرد حضور داشتند. اما اهمیت حضور زنان در ناگویا بیش از نسبت عددی آنها با مردان بود؛ زیرا در چند رشته، ورزشکاران زن ایرانی نه فقط مدال گرفتند، بلکه برای نخستین بار به سکوی بازی‌های آسیایی رسیدند.

سه طلا؛ جهشی که پیش از این سابقه نداشت

بانوان ایران در ناگویا سه مدال طلا به دست آوردند؛ بهترین عملکرد تاریخی زنان ایران از نظر تعداد طلای یک دوره بازی‌های آسیایی. این سه طلا، ۷۵ درصد مجموع چهار طلای زنان ایران در تمام ادوار پیش از ناگویا را تشکیل می‌دهد.

دو طلای نخست در روئینگ به دست آمد؛ فاطمه مجلل در روئینگ تک‌نفره سبک‌وزن و کیمیا زارعی و زینب نوروزی در روئینگ دونفره سبک‌وزن. این نخستین طلاهای زنان ایران در تاریخ روئینگ بازی‌های آسیایی بود. فاطمه مجلل علاوه بر طلا، یک برنز و زارعی و نوروزی نیز در ماده دونفره سنگین‌وزن یک نقره به دست آوردند. تیم چهارنفره زنان ایران نیز نقره گرفت.

طلای سوم را ساغر مرادی در تکواندو به دست آورد؛ نخستین طلای تاریخ تکواندوی زنان ایران در بازی‌های آسیایی. تیم تکواندوی زنان همچنین با برنز فاطمه احمدی و دو حذف در مرحله حذفی، از چهار نماینده خود دو مدال گرفت.

فقط طلاها مهم نبودند

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های ناگویا، گسترده‌تر شدن دامنه رشته‌هایی بود که زنان ایرانی در آنها به مدال رسیدند.

زهرا زارعی در دوی ۴۰۰ متر مدال نقره گرفت؛ نخستین مدال زنان ایران در مواد دوومیدانی بازی‌های آسیایی. زمان ۵۲.۳۸ ثانیه او این مدال تاریخی را رقم زد.

در وزنه‌برداری زنان نیز ریحانه کریمی و مهسا بهشتی هر دو برنز گرفتند؛ دو مدالی که نخستین حضور مدالی زنان ایران در وزنه‌برداری بازی‌های آسیایی را رقم زد.

تیم کاتای زنان نیز برای نخستین بار مدال گرفت و نقره‌ای شد. در کبدی، تیم زنان ایران به فینال رسید و با شکست ۳۷ بر ۳۴ برابر هند، نایب‌قهرمان آسیا شد.

به این ترتیب، تصویر زنان ایرانی در ناگویا تنها تصویر چند قهرمان در رشته‌های سنتی مدال‌آور نیست؛ از روئینگ و تکواندو تا دوومیدانی، وزنه‌برداری، کاتا و کبدی، دامنه حضور و مدال‌آوری گسترده‌تر شده است.

مقایسه با مردان؛ مسئله فقط تعداد نیست

در نگاه نخست، فاصله زنان و مردان در تعداد ورزشکاران و تعداد مدال‌ها طبیعی است؛ تعداد مردان اعزامی بیش از دو برابر زنان بود و بخش قابل توجهی از ظرفیت مدال‌آوری ایران همچنان در رشته‌های مردان متمرکز است.

اما اگر نسبت مدال به تعداد ورزشکاران را ملاک قرار دهیم، صرف شمارش مجموع مدال‌ها تصویر کاملی به دست نمی‌دهد. زنان با جمعیتی کوچک‌تر در کاروان، سه طلای تاریخی و چندین مدال نخستین به دست آوردند و در رشته‌هایی مانند روئینگ عملاً یکی از منابع اصلی مدال‌آوری ایران بودند. گزارش رسمی کمیته ملی المپیک نیز عملکرد زنان را یکی از برجسته‌ترین دستاوردهای ناگویا دانسته است.

در سوی دیگر، این مقایسه نباید به این معنا تعبیر شود که عملکرد زنان را می‌توان بدون توجه به تعداد سهمیه‌ها، رشته‌های اعزامی، سطح رقبا و تفاوت سابقه هر رشتهمستقیماً با مردان مقایسه کرد. برای چنین مقایسه‌ای باید گزارش فنی رشته‌به‌رشته و تعداد دقیق نفرات هر بخش در دست باشد.

ناگویا یک پیام مهم برای ورزش زنان دارد

شاید مهم‌ترین اتفاق ناگویا، خود مدال‌ها نباشند؛ بلکه این باشد که رشته‌های تازه‌ای برای مدال‌آوری زنان ایرانی باز شده‌اند.

روئینگ زنان دو طلای تاریخی گرفت؛ تکواندو نخستین طلای آسیایی خود را تجربه کرد؛ دوومیدانی به نخستین مدال زنان در مواد دو رسید؛ وزنه‌برداری نخستین مدال‌های آسیایی زنان را ثبت کرد و کاتا نیز نخستین مدال تیمی خود را به دست آورد.

این «نخستین‌ها» اگر با برنامه توسعه پایدار همراه شوند، می‌توانند مهم‌تر از یک دوره مسابقه باشند. اما حفظ آنها نیازمند تداوم حضور در مسابقات بین‌المللی، استعدادیابی، مربیگری تخصصی، اردوهای منظم و فراهم کردن مسیر رقابتی برای نسل بعد است.

از سوی دیگر، موفقیت ناگویا نباید باعث شود حذف‌ها و فرصت‌های از دست‌رفته نادیده گرفته شود. حتی در تیم‌های مدال‌آور نیز نمونه‌هایی از ورزشکارانی وجود داشتند که به مدال نرسیدند؛ برای مثال ناهید کیانی در تکواندو زنان در مرحله یک‌چهارم نهایی حذف شد.

از ناگویا تا رقابت بعدی

کارنامه بانوان ایران در ناگویا را می‌توان یک نقطه عطف آماری و ورزشی دانست، اما ارزش واقعی آن زمانی مشخص خواهد شد که این مدال‌ها به یک روند تبدیل شوند.

سه طلای زنان، چند مدال تاریخی و حضور در رشته‌هایی که پیش‌تر سهمی در مدال‌آوری زنان ایران نداشتند، نشان می‌دهد ظرفیت‌هایی در ورزش زنان وجود دارد که می‌توان آنها را توسعه داد.

اکنون پرسش اصلی پس از ناگویا این نیست که زنان ایران چند مدال گرفتند؛ این است که چگونه می‌توان این ظرفیت تازه آشکارشده را حفظ کرد، تعداد رشته‌های مدال‌آور را افزایش داد و فاصله میان یک «موفقیت تاریخی» و یک «روند پایدار» را از میان برداشت؟

پاسخ این پرسش را باید در برنامه‌های فنی سال‌های آینده جست‌وجو کرد؛ جایی که ناگویا دیگر یک مقصد نیست، بلکه می‌تواند تبدیل به نقطه شروع نسل تازه‌ای از ورزش زنان ایران شود.