با شروع فصل بیماری‌های تنفسی، شناخت تفاوت سرماخوردگی و آنفلوآنزا، پرهیز از مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک و توجه به علائم هشداردهنده اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

به گزارش آیین باور، با تغییر فصل و سرد شدن هوا، بیماری‌های تنفسی بار دیگر به یکی از دغدغه‌های سلامت عمومی تبدیل می‌شوند. اما چگونه می‌توان سرماخوردگی را از آنفلوآنزا تشخیص داد؟ چه زمانی مراقبت در خانه کافی است و در چه شرایطی باید به پزشک مراجعه کرد؟

دکتر علیرضا سلیمانی، متخصص بیماری‌های عفونی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی البرز، با تأکید بر پرهیز از خوددرمانی، توصیه‌هایی برای پیشگیری از ابتلا و مواجهه ایمن با بیماری‌های تنفسی ارائه کرده است.

شروع ناگهانی تب و بدن‌درد؛ نشانه‌ای مهم در تشخیص

سرماخوردگی معمولاً به‌تدریج و با علائمی مانند آبریزش بینی، عطسه و گلودرد آغاز می‌شود و اغلب شدت کمتری دارد. در مقابل، آنفلوآنزا معمولاً ناگهانی بروز می‌کند و می‌تواند با تب، لرز، بدن‌درد شدید، سردرد و خستگی قابل‌توجه همراه باشد.

البته علائم این بیماری‌ها همیشه یکسان نیست و تشخیص قطعی در برخی موارد به ارزیابی پزشکی و آزمایش نیاز دارد.

چرا نباید خودسرانه آنتی‌بیوتیک مصرف کرد؟

یکی از اشتباهات رایج هنگام ابتلا به بیماری‌های تنفسی، مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک است. این داروها برای مقابله با عفونت‌های باکتریایی به کار می‌روند و بر ویروس‌های عامل سرماخوردگی و آنفلوآنزا اثری ندارند.

مصرف بی‌رویه آنتی‌بیوتیک نه‌تنها روند بهبود بیماری ویروسی را تسریع نمی‌کند، بلکه به گسترش مقاومت میکروبی دامن می‌زند و درمان عفونت‌های باکتریایی را در آینده دشوارتر می‌کند.

پنج راهکار برای کاهش خطر ابتلا

دکتر سلیمانی رعایت چند نکته را برای پیشگیری از ابتلا یا کاهش خطر عوارض بیماری‌های تنفسی توصیه می‌کند:

۱. واکسیناسیون آنفلوآنزا: تزریق سالانه واکسن، به‌ویژه برای سالمندان، افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای، زنان باردار و کارکنان حوزه سلامت، اهمیت دارد. واکسن خطر ابتلا را به‌طور کامل از بین نمی‌برد، اما می‌تواند احتمال بیماری شدید و عوارض آن را کاهش دهد.

۲. شست‌وشوی دست‌ها: دست‌ها را به‌طور مرتب، به‌ویژه پیش از خوردن غذا و پس از بازگشت به خانه، با آب و صابون بشویید.

۳. تهویه فضاهای بسته: باز گذاشتن پنجره‌ها در صورت امکان و تأمین جریان هوای تازه در خانه، مدرسه و محیط کار به کاهش انتقال عوامل بیماری‌زا کمک می‌کند.

۴. استراحت و تأمین مایعات: در صورت ابتلا، استراحت در خانه، نوشیدن مایعات کافی و استفاده از داروهای مناسب برای کاهش تب و درد می‌تواند به کنترل علائم کمک کند. استامینوفن در صورت نداشتن منع مصرف، یکی از گزینه‌های کنترل تب و درد است. مصرف میوه و غذای متعادل نیز به تأمین نیازهای بدن کمک می‌کند، اما ویتامین C یا غذاهای خاص درمان قطعی عفونت ویروسی نیستند.

۵. استفاده از ماسک در موقعیت‌های پرخطر: سالمندان، افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن و زنان باردار بهتر است در محیط‌های شلوغ و کم‌تهویه، به‌ویژه هنگام افزایش گردش ویروس‌های تنفسی، از ماسک مناسب استفاده کنند.

چه زمانی مراجعه به پزشک ضروری است؟

تنگی نفس، درد قفسه سینه، اختلال هوشیاری یا بدتر شدن قابل‌توجه وضعیت عمومی از علائمی هستند که به ارزیابی فوری پزشکی نیاز دارند. تب مداوم بیش از سه روز نیز باید جدی گرفته شود و با پزشک در میان گذاشته شود.

افراد پرخطر بهتر است در صورت بروز علائم آنفلوآنزا، زودتر با پزشک مشورت کنند؛ زیرا داروهای ضدویروسی در موارد لازم، به‌ویژه اگر زود آغاز شوند، می‌توانند مؤثرتر باشند.

با رعایت اصول پیشگیری، پرهیز از مصرف خودسرانه دارو و شناخت علائم هشداردهنده، می‌توان خطر انتقال بیماری‌های تنفسی و عوارض آن‌ها را کاهش داد.