خانه / آخرین نوشته / گام به گام باقانون (۱۶): رای وحکم چیست؟

گام به گام باقانون (۱۶): رای وحکم چیست؟

آیین باور – اخیرا درخواست های زیادی از شهرواندان داشته ایم که پرونده های درحال اجرا داشته اند و سوالاتی پیرو معانی وکاربرد احکام صادره داشته اند در این قسمت  به اختصار به آنها می پردازیم:

بهارداریان- کارشناس ارشد حقوق خصوصی؛ مدیردپارتمان حقوقی جی۵/استاد دانشگاه

رای وحکم چیست؟

رای واژه ای عام است که شامل حکم و قرار می شود و بطور عرفی رای در موردی به کار می رود که خردمندان در آن اختلاف کنند و اوضاع و احوال قضیه در هم آمده باشد سپس انسان به اندیشه خودوجه صواب را دریابد و به لحاظ حقوقی رای عبارت است از نظری که در زمینه حل مجهول قضایی ابراز شود پس هر نظری که در زمینه حل مجهول قضایی ابراز نشودتصمیم اداری دادگاه خواهد بودو تصمیمی که دادگاه برای حل این امر تدافعی می گیرد رای نامیده می شودکه هرگاه راجع به ماهیت دعوا باشد و آن را کلا یا بعضا قطع کند حکم است وگرنه قرار نامیده می شود.

 البته رای دادگاه می تواند حکم محکومیت یا تبرئه متهم یا قرار عدم صلاحیت ذاتی ومحلی و … باشد.

انواع حکم:

۱-            حکم قطعی- حکم غیرقطعی

۲-  حکم حضوری- حکم غیرحضوری

۳-            حکم نهایی- حکم غیرنهایی

حکم قطعی –غیرقطعی چیست؟

حکمی که اصولا در قانون قابل اعتراض نباشدو یا قابل اعتراض باشد ولی در مهلت مقرر قانونی به آن اعتراضی نشده باشد وقابل اجرا باشدرا حکم قطعی می نامیم برخی از احکام طبق قانون قطعی و غیرقابل تجدیدنظرند وبعضا غیرقطعی و قابل تجدید نظرند و از ابتدای صدورقطعی باشد. پس احکامی که در قانون قطعی نشده اندغیرقطعی وقابل تجدیدنظر است.

حکم حضوری وغیرحضوری چیست؟

اگر متهم در هیچ یک از مراحل پرونده حضور نیافته باشدیا لایحه ارسال نکرده باشد رای نسبت به وی غیابی ست. مثلا اگر متهم در مراحل رسیدگی حتی یکبار حضور یافته باشد، رای صادره در خصوص وی حضوری خواهد بود.

حکم نهایی- حکم غیرنهایی چیست؟

احکام قابل اعتراض و یا واخواهی که زمان اعتراض آن مقتضی شده ویا احدی از طرفین که نسبت به حکم صادره حق واخواهی وتجدیدنظر خواهی داشته اند، واخواهی و یا تجدیدنظر خواهی و… را انجام داده و حکم تمام مراحل دادرسی را  طی کرده باشد، حکم نهایی است والا غیرنهایی می باشد.

تجدیدنظر چیست؟

 تجدیدنظر درحقیقت همان دوباره قضاوت کردن امری است که بدواً مورد قضاوت قرار گرفته و به نوعی بازبینی اعمال دادگاه بدوی است. در نتیجه دادگاه تجدید نظر از همان اختیاراتی برخوردار است که دادگاه بدوی (دادگاهی که ابتدائا به موضوع رسیدگی کرده) داراست یعنی هم نسبت به امور موضوعی و هم نسبت به امور حکمی رسیدگی و قضاوت می‌نماید.

آرای قابل تجدیدنظرکدامند؟

آراء قابل تجدید نظردر امور مدنی :

طبق ماده ۳۳۰ قانون آیین دادرسی مدنی رای های صادر شده از دادگاه های عمومی و انقلاب در امور حقوقی که قطعی است ، مگر در مواردی که ای آراء طبق قانون قابل درخواست تجدیدنظر باشد.

طبق قانون آیین دادرسی مدنی آرا قابل تجدیدنظر که هر فردی می تواند نسبت به آن درخواست تجدیدنظر دهد ، عبارتند از :. 

بر طبق قانون که در ماده ۳۳۱ این قانون آمده ، در مورد رای های صادر شده که در ذیل بیان شده است ،می توان درخواست تجدیدنظر کرد :

 – در دعاوی مالی که خواسته یا ارزش آن چیزی که خواهان از دعوا می خواهد از سه میلیون (۳۰۰۰۰۰۰ ) ریال بیشتر باشد .

 – در مورد کلیه حکم های صادر شده در دعاوی غیرمالی میتوان درخواست تجدیدنظر کرد .

– حکم راجع به متفرعات دعوا درصورتی که حکم راجع به اصل دعوا قابل تجدیدنظر باشد .

– احکام مستند به اقرار در دادگاه یا مستند به رأی یک یا چند نفر کارشناس که طرفین کتباً رأی آنان را قاطع دعوا قرار داده باشند قابل درخواست تجدیدنظر نیست مگر درخصوص صلاحیت دادگاه یا قاضی صادرکننده رأی . ( منظور از این تبصره این است که رای و حکمی براساس اقرار طرفین باشد و برطبق نظر یک یا چندنفر کارشناس باشد که طرفین توافق کتبی بر اینکه نظرشون قطعی است دیگر نمی توانند درخواست تجدیدنظر کنند . )

قرارهای صادر شده در زیر قابل تجدید نظر است البته درصورتی که حکم راجع به اصل دعوا قابل درخواست تجدیدنظر باشد :

 – قرار ابطال دادخواست یا رد دادخواست که از دادگاه صادر شود .

 – قرار رد دعوا یا عدم استماع دعوا .

 – قرار سقوط دعوا .

 – قرار عدم اهلیت یکی از طرفین دعوا .

آراء قابل تجدید نظردر امور کیفری:

در ماده ۲۳۲ ق.آ.د.ک آراء قابل تجدید نظر ذکر شده است:

جرائمی که مجازات قانونی آنها اعدام یا رجم است.

جرائمی که به موجب قانون مشمول حد یا قصاص نفس و اطراف می‌باشد.

ضبط اموال بیش از یک میلیون ریال و مصادرۀ اموال.

جرائمی که طبق قانون مستلزم پرداخت دیه بیش از خمس دیه کامل است.

جرائمی که حداکثر مجازات قانون آن بیش از سه ماه حبس یا شلاق یا جزای نقدی بیش از پانصد هزار ریال باشد.

محکومیت‌های انفصال از خدمت.

 تجدید نظر اختصاص به متهم ندارد شاکی و مدعی خصوصی هم ممکن است از رأی برائت قرا منع تعقیب صادره تقاضای تجدید نظر داشته باشد.

هیئت عمومی دیوان عالی کشور در رأی وحدت رویه شمارۀ ۶۴۰- ۱۸/۸/۷۸ قابل اعتراض بودن قرارها را اصل دانسته است.

بهارداریان- کارشناس ارشد حقوق خصوصی

مدیردپارتمان حقوقی جی۵

استاد دانشگاه

درباره‌ی فریبا کلاهی

روزنامه نگار و مدیر مسئول پایگاه خبری آیین باور

همچنین ببینید

بهره برداری از ظرفیت های طبیعی استان حق عموم است

آیین باور_نماینده عالی دولت در استان البرز در جریان ارائه مدل مفهومی تعارضات حوضه آبریز …

مدیریت شهری متناسب با نظر مردم و شورا روند اجرای پروژه میدان جمهوری را تغییر دهد

رحیم خستو سخنگوی شوبای اسلامی کلانشهر کرج گفت مدیریت شهری متناسب با نظر مردم و …

افزایش ۵ برابری آمار فوت و ابتلای کرونا در البرز

آیین باور_ اطلاعیه شماره (۲) کمیته امنیتی، اجتماعی و انتظامی مدیریت بیماری کرونا استان البرزدر …

دیدگاهتان را بنویسید